José de Sousa Saramago, 16 Kasım 1922’de Portekiz'in küçük bir köyü olan Azinhaga'da, topraksız köylü bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. "Saramago" aslında babasının ailesinin lakabıydı (yaban turpu anlamına gelir) ve nüfus memuru tarafından yanlışlıkla soyadı olarak kaydedilmişti. Ailesi Lizbon'a taşındığında maddi imkansızlıklar nedeniyle eğitimini yarıda bırakıp makinistlik eğitimi aldı ve uzun yıllar teknisyenlik, çevirmenlik ve yayıncılık gibi işlerde çalıştı.
Saramago, edebiyat dünyasında "geç açan bir çiçek" gibidir. İlk romanı Günah Toprağı'nı 1947'de yayımladı ancak ardından yaklaşık 20 yıl boyunca sessizliğe büründü. Dünya çapında tanınmasını sağlayan büyük kırılma, 60 yaşına merdiven dayamışken 1982 yılında yayımladığı Baltasar ile Blimunda romanıyla gerçekleşti.
1991 yılında yayımlanan İsa’ya Göre İncil romanı Portekiz’de büyük bir tartışma yarattı. Hükümet, dini duyguları incittiği gerekçesiyle kitabın Avrupa Edebiyat Ödülü adaylığını engelledi. Bu sansüre tepki gösteren Saramago, ülkesini terk ederek Kanarya Adaları'ndaki Lanzarote’ye yerleşti ve ömrünün geri kalanını orada geçirdi.
1998 yılında, "hayal gücü, şefkat ve ironiyle desteklenen meselleriyle, uçucu bir gerçekliği bir kez daha kavranabilir kıldığı için" Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görüldü.
Saramago’yu okumak, bir nehrin akışına kapılmak gibidir. Onun kendine has tarzını şu özelliklerle özetleyebiliriz:
-
- Noktalama İşaretleri: Saramago, nokta ve virgül dışında neredeyse hiçbir noktalama işareti kullanmaz. Konuşma çizgileri veya tırnak işaretleri yoktur; diyaloglar metnin içine gömülüdür.
-
- Bitmek Bilmeyen Cümleler: Sayfalarca süren paragrafları ve uzun cümleleri meşhurdur.
-
- Büyük Harf Kuralı: Diyaloglarda konuşan kişinin değiştiğini anlamak için sadece yeni bir cümlenin büyük harfle başlamasına dikkat etmeniz gerekir.
-
- Alegorik Anlatım: Genellikle "Eğer şöyle olsaydı ne olurdu?" sorusuyla başlar. (Örneğin: Eğer herkes kör olsaydı? Eğer ölüm artık kimseyi öldürmeseydi?)
