Gerçek adıyla Samuel Langhorne Clemens, 30 Kasım 1835'te Florida, Missouri'de doğdu ve çocukluğunu, eserlerinin ana coğrafyası olacak olan Mississippi Nehri kıyısındaki Hannibal kasabasında geçirdi. Twain'in hayatı, 19. yüzyıl Amerika'sının sosyolojik ve ekonomik evriminin bir mikrokosmosudur. Genç yaşta babasını kaybetmesinin ardından okulu bırakarak bir matbaada dizgicilik yapmaya başladı. Ancak onun dünya görüşünü ve edebi dilini asıl şekillendiren olay, Mississippi Nehri'nde buharlı gemi pilotluğu yapmasıdır. "Mark Twain" mahlası da bu dönemin mirasıdır; nehirci argosunda su derinliğinin güvenli olduğunu (iki kulaç / yaklaşık 3.6 metre) belirten bir terimdir.
Twain, Amerikan İç Savaşı'nın patlak vermesiyle nehir ticaretinin durması üzerine Batı'ya, Nevada ve Kaliforniya'daki altın ve gümüş madenlerine yöneldi. Madencilikte başarısız olunca gazeteciliğe başladı ve edebi dehası burada keskinleşti. Başlangıçta Amerikan Batı'sının kaba, abartılı ve mizahi halk hikayesi (tall tale) geleneğini kullanarak ün kazandı. Ancak Twain'i basit bir mizahçıdan devasa bir edebi figüre dönüştüren şey; mizahı ve hicvi, Amerikan toplumunun ikiyüzlülüğünü, ırkçılığını, kölelik kurumunun ahlaki çöküntüsünü ve emperyalizmi parçalamak için yıkıcı bir silaha dönüştürmesidir. Eserlerinde ilk kez Amerikan yerel ağzını (vernacular) ve lehçelerini sadece komedik bir unsur olarak değil, karakterlerin sosyolojik gerçekliğini ve psikolojisini yansıtmak için akademik bir ciddiyetle kullanmıştır.
Hayatının son çeyreği, büyük kişisel trajedilerle ve keskin bir felsefi karamsarlıkla gölgelenmiştir. Eşi Olivia'yı ve dört çocuğundan üçünü kaybetmesi, yanlış yatırımlar sonucu iflas etmesi, onu insan doğasına karşı son derece kinik ve acımasız bir gözlemciye dönüştürdü. İnsan Nedir? ve Esrarengiz Yabancı gibi geç dönem eserlerinde, insanın ahlaki kapasitesini tamamen reddeden, evrenin kayıtsızlığını ve insanın kibrini aşağılayan bir nihilizm görülür. Anti-Emperyalist Lig'in başkan yardımcılığını yaparak ABD'nin Filipinler'deki işgalini sert bir şekilde eleştirmiş, muhalif ve küresel bir aydın olarak konumlanmıştır. İlginç bir astronomik tesadüfle, 1835'te Halley Kuyrukluyıldızı'nın geçişi sırasında doğmuş ve "Onunla geldim, onunla gideceğim" şeklindeki kendi kehanetini doğrulayarak, kuyrukluyıldızın bir sonraki geçişi olan 21 Nisan 1910'da hayatını kaybetmiştir.
