Burgonya Dükalığı Hieronymus Bosch, Batı sanat tarihinin en aşılmaz ve en karanlık anomalilerinden biridir. İtalyan Rönesansı güneyde Masaccio, della Francesca ve Leonardo gibi figürlerle dünyayı matematiksel bir ızgara, ideal bir oran ve rasyonel bir aydınlık üzerinden tanımlarken; Bosch, Kuzey Avrupa'da insan aklının sınırlarını aşan, bilinçaltının korkularıyla ve teolojik ceza fantezileriyle dolu irrasyonel bir evren inşa ediyordu. O, Rönesans'ın ampirik gözlem yeteneğini (doğa, hayvan ve insan anatomisinin kusursuz tasvirini), ortaçağın hurafeleri ve grotesk fantezilerini görselleştirmek için kullanmıştır. Bu nedenle sanatı, hem geçmişe (Geç Gotik) hem de çok uzak bir geleceğe (20. yüzyıl Sürrealizmine) ait eşsiz bir felsefi adadır.
Hakkındaki biyografik sessizlik sağırdır. Bıraktığı tek bir satır yazı, kişisel bir manifesto veya sanatına dair bir açıklama yoktur. Hayatı boyunca zengin bir tüccar kenti olan memleketi 's-Hertogenbosch'tan neredeyse hiç ayrılmadığı, saygın bir ressam ailesinden geldiği ve elitist, muhafazakar bir dini grup olan "Kutsal Bakire Kardeşliği"ne üye olduğu bilinmektedir. Bu durum, sanat tarihindeki en büyük ironilerden birini doğurur: Eserlerindeki onca sapkın vizyona, çıplaklığa, melez cehennem zebanilerine ve kilise kurumunu hedef alan sert hicivlere rağmen, Bosch yaşadığı dönemde bir heretik (sapkın) olarak yargılanmamış, tam aksine ortodoks teolojinin saygın bir üyesi ve dönemin asilzadelerinin en çok talep ettiği ressam olmuştur.
Şüphesiz en sarsıcı başyapıtı olan ve günümüzde Madrid Prado Müzesi'nde sergilenen Dünyevi Zevkler Bahçesi (Tuin der lusten), triptik (üç panelli) altar panosu geleneğinin tamamen ters yüz edilmiş halidir. Soldaki panelde Tanrı'nın Adem ve Havva'yı birleştirdiği sürreal bir Eden Bahçesi; ortada, aklın ve ahlakın askıya alındığı, dev çilekler ve tuhaf meyvelerle beslenen yüzlerce çıplak figürün devasa bir orgiastik panayırı; sağda ise devasa müzik aletlerinin işkence makinesine dönüştüğü, mutant hayvanların insanları yuttuğu klostrofobik bir cehennem tasviri yer alır. Bu triptik, dini bir ibadet nesnesi değil; aristokratik bir zihnin üzerinde saatlerce felsefi tartışmalar yürütebileceği, şehvetin geçiciliğini ve cezanın ebediliğini anlatan didaktik bir bilmecedir.
Bosch'un görsel dağarcığı rastgele halüsinasyonlar değil, dönemin Felemenk dilindeki atasözlerinin, simya metaforlarının ve popüler kültürün kelimesi kelimesine resmedilmiş halleridir. Onun dünyasında baykuş bilgeliği değil, her şeyi izleyen gizli bir kötülüğü veya sapkınlığı; ters dönmüş huniler deliliği veya sahtekarlığı; bıçaklanmış kulaklar ve devasa lutlar ise dünyevi duyuların (özellikle müziğin ve şehvetin) insanı felakete sürüklemesini simgeler. Modern izleyicinin bu eserlerde bir deli saçması veya sadece fantastik bir yaratıcılık görmesinin sebebi, dönemin sembolik dilini kaybetmiş olmamızdır. Bosch bir deli değil, toplumun ahlaki çürümesini en çiğ ve en acımasız görsel mizahla cezalandıran katı bir ahlakçıdır.
Ölümünden sonra eserlerine olan saplantılı ilgi azalmamış, bilakis dönemin en büyük Katolik hükümdarı İspanya Kralı II. Felipe (Philip II), Bosch'un eserlerinin en büyük koleksiyoneri olmuştur. Kral Felipe, yaşamının son aylarını yatağında Bosch'un Yedi Ölümcül Günah panosuna bakarak geçirmiştir. Yüzyıllar süren bir aradan sonra, 20. yüzyılda Freud ve Jung'un psikanaliz kuramları sayesinde Bosch'un dehası yepyeni bir bağlamda tekrar alevlenmiştir. Jung'un rüya analizi teorileri ve Sürrealistlerin otomatizm ve rüya mantığı arayışları, Bosch'un 15. yüzyıl sonunda yarattığı vizyonların salt teolojik değil, evrensel ve zamansız insan psikolojisinin en derin tezahürleri olduğunu kanıtlamıştır.