Evliya Çelebi, popüler kültürde algılandığı gibi elinde asasıyla dünyayı dolaşan sıradan bir maceraperest değildir. Enderun (Saray okulu) terbiyesi almış, hafız, musikişinas ve saray kuyumcubaşısının oğlu olan elit bir figürdür. IV. Murad'ın musahibi (sohbet arkadaşı) olmuş, Melek Ahmed Paşa gibi sadrazam seviyesindeki akrabalarının himayesinde veya devletin resmi elçilik heyetlerinde diplomatik kurye/sekreter olarak görev yapmıştır. Bu bürokratik güvence, ona sıradan bir gezginin asla ulaşamayacağı bir istihbarat ağı sağlamıştır. Gittiği şehirlerde sadece mimariyi değil; vergi oranlarını, etnik köken dağılımlarını, yerel dilleri, lonca teşkilatlarının çalışma biçimlerini ve sınır boylarındaki askeri garnizonların lojistik kapasitelerini kaydetmiştir. Bu nedenle Seyahatnâme, sadece bir gezi edebiyatı değil, 17. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu'nun sosyo-ekonomik röntgenidir.
Evliya Çelebi
1611 — 1682