1530 Konstantinopel Elçiliği

Treffen'den yola çıkıp Gürck (Krka) suyunu aştık. Suyun iki büyük delikten fışkırdığı noktadan geçip Seissenberg (Žužemberk) kalesine ve pazarına ulaştık, geceyi orada geçirdik.

Seissenberg'den yola çıkıp Krka (Gurch) nehri boyunca ıssız bir bölgeye kadar ilerledik. Suyu geçip sağa saptığımızda Roßeck adında küçük bir kale gördük ve Toplitz'e, oradan da dağları aşarak Metlika (Meiling/Mettling) kasabasına ulaştık ve geceyi orada geçirdik. Dalmaçya ve Hırvatistan Banı Kont Hans Karlović (Carbonitz), Carniola komutanı Hans Katzianer ve diğer birçok Carniola ile Hırvat beyi ve komutanı Metlika'da bulunuyordu. Bugün hafif süvarilerin (Hussar) yoklaması yapıldı ve efendilerim de oradaydı.

Bütün gün Metlika'da kaldık.

Metlika'dan yola çıkıp Kupa (Culp) nehrini geçerek Ribnik kalesine ve ardından Novigrad (Mouligrad) kalesine geldik. Dobra nehrini aşıp tekrar Mrežnica (Mersnitza) nehrine vardık, orayı geçip konakladık. Bu derin Mrežnica nehri boyunca birçok küçük şato ve ahşap kale inşa edilmiştir. Nehrin doğduğu noktadan itibaren sırasıyla: Szuetzay, Janaschitz, Diakoniz, Hereditz, Thararitz, Steffkoniz ve Despotonitz kaleleri mevcuttur. Bizi buradan geçirdiler.

Mrežnica'dan (Despotonitz / Bellay kalesi) yola çıktık. Sola dönüp 21 Ekim 1500 tarihinde Türklerle Hristiyanlar arasında savaşın yaşandığı savaş meydanına (Malstat) geldik. Daha sonra Korana (Coana) nehrini geçip Budački (Budatzky) kalesine ve ardından Klokot (Klokoniza) kalesine vardık. Efendilerimiz burada Kont Karlović tarafından çok saygın bir şekilde karşılandı ve orada kaldılar.

Klokot kalesinden dağ aşağı inerek Yukarı Kladuşa (Ober-Kladuša) kalesine, oradan Kladuşa suyunu geçip Aşağı Kladuşa (Nieder-Kladuša) kalesine vardık. Glina suyunu geçip Novi Grad (Nougrad) kalesine ulaştık.

Novi Grad'dan dağı inip dağlık bir araziden geçtik. Bir kaleyi solumuzda bıraktık ve Krupa (Cruppa) kalesine vardık. Kamengrad'dan gelen ve bizi bekleyen Türk birliği ile buluştuk; akşam yemeğini efendilerimizle oldukça dostça bir ortamda yediler.

Krupa'dan bir dağı aşıp sağ taraftaki yıkık bir kiliseye, Hristiyanlar zamanında "Oberfeld" (Gornje Polje) olarak bilinen bir köye geldik. Dağ sırtında uzun süre ilerledik. Sol tarafta Japa adında eski bir kale yıkıntısı gördük ve Japa deresine indik. Dereyi geçerken, Kamengrad'dan gelen 50 tam donanımlı atlı birlik bizi tam bir Alman mili mesafeden karşılamaya geldi. Bizi karşılayan kişi, emrinde yaklaşık 200 atlı bulunan, Hırvatistan ve Bosna'da kahramanlıkları hakkında şarkılar söylenen Malkoçoğlu (Malkosthitz) adındaki Subaşı idi. Efendilerimize elini uzattı ve onlarla dostça konuştu.
Kamengrad kalesine yaklaştığımızda bizi top atışlarıyla karşıladılar. Merusla adında şişman bir Türk subayı bize doğru geldi, efendilerimizi saygıyla karşılayıp konaklayacağımız yere götürdü. Akşam yemeğinde, bizimle birlikte yemek yiyen birçok Türk ile beraber hepimiz oldukça neşeliydik.

Kamengrad'dan oldukça uzun bir süre düzlükte ilerledikten sonra... Miren (Bliha) adındaki bir suya vardık, bir köprü üzerinden geçip Szanitza (Sanica) adındaki başka bir suya ve oradan da küçük bir tepeye ulaştık; burada Klanenatz ve Lisouaz adında iki yıkık ve ıssız kale vardı. Sol tarafta, Szana (Sana) suyunun ötesinde Klemenatz adında oldukça yüksek, uzun ve taşlık bir dağ bulunur. Dağın eteğinde, güneşin doğduğu yöne (doğuya) doğru Szekollour (Sokolovo) ve Gurfeu adında iki yıkık kale vardır; buralarda birçok Martolos ve çoban yaşar. Daha sonra dağdan vadiye, Szana nehrine doğru ilerledik. Bizzat Ključ (Glutz) Subaşısı olan Bahada, efendileri yaklaşık yarım mil mesafeden karşılamaya geldi, onları çok güzel ağırladı ve bir tepe üzerinden Ključ kalesine doğru götürdü. Ardından vadiye inip Szana nehrini geçerek bir ovada kamp kurduk.

Bütün gün bu büyük ordugâhta ve yerde kaldık; zira Murat Voyvoda'nın iki bin atlısı gün boyunca önümüzden geçerek Hristiyanlara karşı sefere çıkıyordu. Öğleden sonra saat iki sularında efendilerimiz Murat Voyvoda'yı karşılamak için yarım mil kadar yola çıktılar; o da yaklaşık iki yüz tam donanımlı ve gösterişli atlısıyla onlara doğru geldi. Efendilerimizi çok güzel ve saygın bir şekilde karşıladı. Onunla epey bir süre baş başa gizlice görüştüler; sonrasında herkes kendi karargâhına geri döndü.

Sabah çok erkenden Murat Voyvoda tüm ordusuyla önümüzden geçti. Ardından biz de yola koyulduk ve sol tarafımızda kalan Szablacke adındaki köye vardık. Burası eskiden seksen haneli bir yerken, şimdi ancak yedi veya sekiz ev kalmıştı.

Szablacke'den yola çıkıp Szana nehri kenarındaki bir vadide yaklaşık iyi bir mil mesafe katettik ve Prister adındaki bir dağa geldik. Burada eskiden Prister adında bir kale varmış; nitekim surlarını çok net görebiliyorduk ve aşağısından da Szana nehri akıyordu. Bu yıkık kalenin biraz yukarısında... daha sonra dağı aşıp vadiye indik, sol tarafa saparak Golosch (Golo Brdo) adındaki köye ulaştık ve orada kaldık.

Golosch'tan yola çıkıp yüksek bir dağ üzerinden geçtik... Bundan yaklaşık yetmiş dört yıl önce Türk Padişahı (Fatih Sultan Mehmed) Bosna'yı fethettiğinde ordusuyla bu pınara kadar gelmiş ve daha ileri gitmemişti. Ancak paşalarını orduyla birlikte Ključ kalesine göndermiş; Bosna Krallığı'nı elinde bulunduran ve kendini Ključ kalesinde kuşattıran Kral'ı mağlup ederek Ključ ve Kamengrad'ı ele geçirmişti. Daha sonra Gerono (Gerovo) adında bir köye varıp orada konakladık.

Gerovo'dan tepeleri aşarak inip, bizim Falckensteyn (Şahinkayası) olarak adlandırabileceğimiz ve sol tarafımızda kalan Sokul (Szokoll) kalesine vardık. Kalenin surlarında altı veya yedi yuvarlak kule bulunuyordu ve her tarafı kayalara oyulmuş derin, büyük bir hendekle çevriliydi. Daha sonra Pliva (Pluia) nehrine gelip üzerinden geçtik; karşımızdan akan başka bir suyu daha aşıp sol tarafta Šipovo (Szonion) dağındaki Ulahların olduğu bir köye vardık ve orada konakladık.

Ulah köyünden oldukça yüksek olan Szenim dağını aşıp tekrar vadiye, Janja (Jana) adındaki dereye indik ve bir tepe üzerindeki Babindol köyünde konakladık.

Babindol'dan yüksek Szonim dağını aştık. Dağın zirvesinde oldukça güzel, geniş ve düz bir alan vardı. Daha sonra tamamen derin bir vadiye indik; karşımızdan akan Vrbas (Verbassa) nehrini geçtik. Yeni (Novi), Yukarı (Ober) ve Aşağı (Mider) adlarındaki yıkık ve ıssız kalelere geldik. Ardından yukarıda adı geçen nehri (Vrbas) tekrar geçip sağ tarafa yöneldik. Prusac (Pussen) kalesine ve kasabasına vardık; Çarşamba, Perşembe ve Cuma günlerini burada geçirdik.

Prusac'tan Vrbas nehrini tekrar geçtik. Sol tarafta Radovan (Radasio) adında yüksek ve uzun bir dağ üzerinde beş saat boyunca ilerledik. Yüksekte, solumuzda Castel adında küçük bir kale vardı; Türkler bu kaleyi, eskiden Hristiyanların elindeyken Jajce (Jatze) kalesine giden erzak ve yiyecek yollarını zorla kesmek ve engellemek için inşa etmişlerdi. Daha sonra vadiye indik; her iki yanda altın yıkama tesisleri (madenleri) bulunuyordu. Vadi boyunca uzun süre ilerledik, Lašva (Laschua) adındaki dereyi geçtik ve sağa, Kruščica (Khrudschirza) köyüne yönelerek orada konakladık. O akşam Türkler de hemen arkamızdan, tahminen altı veya yedi gün önce bu sefer sırasında esir aldıkları yirmi kadar zavallı, sefil Hristiyanı; küçük çocukları, erkek ve kızları aynı Kruščica köyüne getirdiler. Gece vakti bu esirler yanımızdan alınıp Vrhbosna'daki (Saraybosna) Hüsrev Paşa'ya (Usreffweg Wascha) götürüldüler... Ah, ne sefil bir Babil esareti!

Kruščica'dan birkaç tepeyi aşıp vadiye indik. Her iki tarafta yine birçok altın yıkama yeri vardı. Željeznica (Schelesnitza) deresini geçip maden suyu çıkan bir pınara geldik. Lepenica suyunu geçip ovaya çıktık, ardından sola dönerek Kakanj (Khakhoniza) köyünde konakladık.

Bütün gün orada kaldık.

Kakanj'dan, yıllar önce oldukça büyük bir yerleşim yeri iken şimdi ancak on veya on iki evi kalmış olan Blachoua köyüne gittik. Bosna (Wassia) nehrine varıp üzerinden geçtik. Murat Voyvoda yaklaşık 130 tam donanımlı ve gösterişli atlısıyla efendilerimizi karşılamaya geldi. Onları çok güzel ve saygın bir şekilde karşılayarak Khomalza adında küçük bir köye kadar eşlik etti; geceyi orada geçirdik. Yaklaşık bir buçuk saat sonra efendilerimiz, tüm hizmetkârlarıyla birlikte Bosna Krallığı'ndaki Hüsrev Paşa'nın (Ußreffweg Wascha) huzuruna çıkmak üzere yola koyuldular. Birkaç heybetli Türk atlısı onlara öncülük ediyordu. Paşa, bizim bulunduğumuz köyün biraz yukarısında, Glavogodina (Glauogedin) adındaki başka bir köydeydi. Onun konakladığı karargâha yaklaştığımızda efendilerimiz atlarından indiler; altın, kadife ve ipek kumaşlar içinde, sarıklar ve altın sırmalı başlıklarla en gösterişli şekilde süslenip donatılmış olan Türk askerlerinin oluşturduğu iki uzun safın arasından yürüyerek geçtiler.
..Efendiler (elçiler) ilk safı geçip, güzel yeşil yapraklardan yapılmış ve içinden küçük bir derenin aktığı otağa (kulübeye) geldiklerinde, Paşa'nın iki baş mabeyncisi başlarını eğerek ve açık ellerini kendi göğüslerine koyarak efendileri son derece saygıyla selamladılar. Efendiler de onlara aynı şekilde karşılık verdiler. Ardından içeriye, otağa girdiler. Orada, oldukça iri yarı ve şişman bir adam olan Paşa (Hüsrev Paşa), büyük bir ihtişam içinde, yerde çimenlerin üzerine serilmiş güzel bir halının üzerinde oturuyordu. Efendileri büyük bir saygıyla ve çok güzel bir şekilde karşıladı, yanına oturmalarını buyurdu. Onlarla yaklaşık iki saat boyunca konuştular ve ardından tekrar konakladıkları yere döndüler.

Khomalza'dan çıkıp Vrhbosna (Saraybosna) ovası üzerinden ve Vrhbosna şehrinin içinden geçtik. Daha sonra oldukça uzun bir süre yüksek bir dağ silsilesi boyunca ilerledik. Yoldan sağa saparak bir vadiye indik ve Mokro adındaki köyde konakladık.
O sabah Vrhbosna (Saraybosna) şehrine girerken, sol tarafımızda yaklaşık on beş veya on altı küçük çocuğun (erkek ve kız), tıpkı bizde hayvan sürülerinin güdüldüğü gibi sürülerek götürüldüğünü gördük. Zira bugün pazarda hepsini satamamışlardı; Tanrı onlara merhamet etsin.

Bosna Krallığı'nı İçinden Geçerken Nasıl Gördüğümüze Dair Küçük Bir Tasvir:
Eğer biri benden tüm Bosna'yı tasvir etmemi isterse, bunu yapamam; çünkü Yukarı Bosna'yı görmedim. Yalnızca Una nehrinden başlayan ve bugün içinden geçtiğimiz Vrhbosna şehrine kadar uzanan Aşağı Bosna'yı anlatacağım.
İlk olarak, Aşağı Bosna toprakları oldukça dağlıktır ve her tarafında büyük ormanlar bulunur. Çok az yerleşime sahiptir; özellikle sınır boyları ıssızdır. Bunun nedeni, buraların Hırvatlar ve diğerleri tarafından sık sık yağmalanmasıdır. Bilhassa buralar hâlâ Hristiyanların elindeyken, Aşağı Bosna topraklarını tam olarak imar edememişlerdir. Türkler buraları fethettikten sonra, uzun süre ıssız kalan Aşağı Bosna'nın büyük bir kısmını yeniden imar etmişlerdir.
Söz konusu Bosna Krallığı'nda üç farklı ulus ve inanç bulduk:
Birincisi, eski Bosnalılardır. Bunlar Roma (Katolik) Hristiyan inancına mensuptur. Türkler, Bosna Krallığı'nı fethettiklerinde onları kendi inançlarıyla kabul etmişler ve bu inançta kalmalarına izin vermişlerdir.
İkincisi, Türklerin "Ulahlar", bizim ise "Çingeneler" veya "Martoloslar" olarak adlandırdığımız Sırplardır. Bunlar Semendire (Smederevo) ve Belgrad (Griechisch Weissenburg) yörelerinden gelmişlerdir. Aziz Pavlus inancına (Ortodoks) sahiptirler ve biz onları da iyi Hristiyanlar olarak kabul ediyoruz; zira inançlarında Roma inancından büyük bir fark görmüyoruz.
Üçüncü ulus ise bizzat gerçek Türklerdir. Özellikle asker ve yönetici (memur) olanlar, adları geçen her iki Hristiyan ulusa ve tebaaya karşı büyük bir tiranlıkla (zorbalıkla) hükmetmektedirler. Ancak Türkler bugüne kadar, (gençlikten veya toyluktan dolayı inanç değiştirip İslam'a geçenler hariç) insanların ülkede kendi inançlarında kalmalarına izin vermişlerdir. Kiliselerini ve kendi nizamlarını korumalarına müsaade edilmiştir.
Eskiden kendi işledikleri topraklardan dolayı onlardan çocuk toplanmaz (devşirilmez), hane başına sadece yıllık bir flori (altın duka) vergi ödemekle yükümlü tutulurlardı. Fakat son zamanlarda ev başına sadece Akçe ödemekle yükümlüydüler.
Fakat şimdi, bu yıl içinde, Hırvatistan'ın büyük bir kısmını fethettikten ve gözünü Macaristan'a diktikten sonra, yukarıda adı geçen sınıfların yükünü daha da ağırlaştırmaya ve aşağıda belirtilen yeni dayatmalarla onlara eziyet etmeye başlamıştır.
İlk olarak, tıpkı Türkiye'de olduğu gibi, bu bölge veya yöredeki her dört veya beş erkek çocuktan birini her yıl düzenli olarak devşirmeye başlamıştır. Aralarından en güzel ve yetenekli olanları seçip almaktadır; öyle ki, tek bir çocuğu olan bir baba ve anne, eğer çocukları güzel ve temiz yüzlüyse ondan koparılmakta; buna karşılık dört veya beş çocuğu olup da bu çocuklar gösterişli ve yetenekli değilse, ailesinin yanında bırakılmaktadır.
İkinci olarak, genç yaşlı fark etmeksizin herkesten kişi başı yıllık 20 veya 40 Akçe (Asper) özel bir haraç (cizye) almaktadır.
Üçüncü olarak, her büyükbaş hayvandan, her tarladan, bahçeden, çayırdan; tahılını dövdüğü harmandan ve hatta evindeki her kapıdan birkaç akçe vergi almaktadır. Öyle ki, insanlar artık tahammül edilemez derecede ağır bir vergi yükü altındadırlar. Aynı şekilde, Türkler onların mevcut kiliselerini onarmalarına veya yenilerini inşa etmelerine izin vermemektedir; bununla onları kısa sürede kendi inançlarına (İslam'a) çekmeyi amaçlamaktadırlar.
Bu yüzden, yukarıda bahsedilen her iki sınıfa mensup Hristiyanlar, kolayca bu topraklardan göç edip Hristiyan bölgelerine sığınmaya çalışmaktadırlar. Zira bu insanların yaşadığı yerlere her vardığımızda –her ne kadar bizim gelişimizle onlara da ağır bir yük binmiş olsa ve Türklerin zorbalığı yüzünden evlerini ve tüm erzaklarını bize bırakmak zorunda kalarak bundan büyük rahatsızlık duysalar da– açıkça bizden bir şey talep etmeye cesaret edememektedirler. Sadece onlara gizlice ödediğimiz şeyleri alabilmekte; ancak gizli hal ve hareketleriyle, orada olmaktansa bizimle birlikte olmayı tercih ettiklerini belli etmektedirler.
Ah, onları ne kadar sık karşımızda ellerini kenetlemiş, gökyüzüne bakarak iç çekerken gördük; üstelik bizimle konuşmalarına dahi izin verilmiyordu.
Ancak gizlice bizimle konuşma fırsatı bulduklarında şöyle diyorlardı: "Ah, Hristiyan kardeşlerimiz olarak sizlerin gelişini, bize bir teselli ve kurtuluş getirirsiniz umuduyla ne büyük bir hasretle bekledik! Bizler de bu tiranın elinden kurtulup o uzak, hüzünlü topraklardan göçmek isterdik. Fakat artık tüm umutlarımız tükendi; görüyoruz ki siz de Türk Padişahı'na boyun eğmek ve ondan barış dilenmek zorundasınız." Onlara elimizden geldiğince uygun ve nezaketli bir dille, büyük bir şefkat ve merhamet içinde teselli vererek yanıtladık.
Keşke, Türklerin gücünü ve zorbalığını hafife alanlar, bu durumu kendi gözleriyle görebilselerdi... Hiç şüphesiz, gerçek Hristiyanlar olarak kabul ettiğimiz, tarif edilemez ağır ve çetin bir baskı altında dahi Hristiyan inancına sımsıkı bağlı kalan bu insanlara derin bir merhamet duyarlardı.
Sözü geçen Hristiyanlar ayrıca şunu da itiraf etmektedirler: Türklerin uyguladığı baskı neticesinde, savaşa elverişli olanlar zorla Hristiyanlara karşı sefere çıkarılmaktadır. "Ancak biz" diyorlar, "Hristiyanlardan elde edilen o ganimetlere ortak olmak istemiyoruz. Üstelik Hristiyanlara karşı savaşanların çok azı eceliyle ölmektedir."
İçlerinde, tıpkı bizdeki kötü niyetli insanlar gibi, ahlaksızlık veya kötülük uğruna bizim üzerimize yürümeyi, Türklerin inancına geçmeyi seve seve kabul edenler de bulunmaktadır ve bunlara karşı bize şu sözü vermektedirler: "Onları buradan sürüp çıkarmanıza biz de yardım edeceğiz."
Bahsi geçen her iki sınıfa mensup Hristiyanlar, giyim kuşam olarak Türklerle neredeyse tamamen aynıdır. Ancak Hristiyanlar saçlarını uzatırken, Türkler başlarını kazıtırlar; birbirlerinden sadece bu sayede ayırt edilebilirler.

Mokro'dan yola çıkarak Medenigkh (Mednik / Romanija) adındaki yüksek ve taşlık bir dağa tırmandık. Zirve boyunca oldukça uzun bir süre ilerledik, dağın en yüksek noktasını solumuzda bıraktık ve yoldan sağa saparak Grachoniza (Glasinac) adındaki köye ulaşıp orada konakladık.

Grachonitza'dan yola çıkıp Medenigk dağı boyunca epey bir mesafe katettik. Sonunda birkaç büyük taştan mezarın (stećak) bulunduğu bir yere vardık. Ardından Czelempasar (Çelebipazar) veya diğer adıyla Bogatza (Rogatica) adındaki bir Türk kasabasına ulaşıp orada geceledik.
Bugün üzerinden geçtiğimiz tepede oldukça büyük, taştan yontulmuş lahitler bulunmaktaydı. Sadece bizler değil, Türkler bile o dört köşe yontulmuş beş devasa taşın bu tepeye nasıl çıkarıldığına hayret ettiler. Orada, bu toprakların (yani Yukarı Bosna'nın) eski beyi ve prensi olan Radafel'li (Radenović) Dük Paulouiz (Pavle); eşi, bir oğlu ve bir erkek kardeşiyle birlikte yatmaktadır.
Bu büyük mezar taşının üzerinde Sırp dilinde ve alfabesinde kazınmış, şu anlama gelen bir kitabe bulunmaktadır:
"Ben, bu toprakların efendisi ve prensi olan Radafel'li Dük Paulouiz. Bu mezarda yatıyorum. Türk Padişahı, hayatım boyunca beni ne zorlukla, ne rüşvetle, ne de savaş ve ağır baskılarla kendi topraklarımdan sürebildi; ne bana boyun eğdirebildi, ne de beni inancımdan döndürebildi. Ve Tanrı bana Türklere karşı pek çok zafer bahşetti. Savaşlarda ona karşı daima galip geldim... Bunun için Tanrı'ya şükranlarımı ve övgülerimi sunuyor, topraklarımı Hristiyan inancıyla geride bırakıyorum."
Önceden bahsedilen büyük mezarın yanında, farklı bir biçimde başka bir mezar taşı durmaktadır. Bunun içinde söz konusu dükün sadık hizmetkârı yatmaktadır. Kendisi cesur bir şövalyeydi; onun kahramanlıkları hakkında Bosnalılar ve Hırvatlar hâlâ pek çok şarkı söylerler. Mezar taşının üzerine bir haç ile birlikte Sırp dilinde ve harflerinde şu anlama gelen bir yazı kazınmıştır:
"Hayatım boyunca sevdiğim efendim Dük Paulouitz. Sadık hizmetlerimle senin canını korumaya çalıştım. Şimdi ölü olarak senin ayakucuna uzanıyorum, böylece toprak altında da senin sadık hizmetkârın olmak istiyorum. Çünkü sen, şanı yüce, şövalye ruhlu bir Prenstin. Zira senin kılıcın, Hristiyan inancı uğruna nice Türk'ü yok etti."

Rogatica veya diğer adıyla Çelebipazar'dan yola çıkıp Semec adında oldukça yüksek, uzun ve taşlık bir dağı aştık. Ardından iki derin vadiye inerek Drina (Trena) nehrini geçtik ve nehrin hemen kenarında, Vişegrad olarak adlandırılan pazarın dışında güzel ve kârgir bir kervansarayda geceledik. Pazar yerinin yukarısında, kayalık bir uçurumun tepesinde Vişegrad adında yüksek bir kale vardır.

Vişegrad'dan Rzav (Rifona) adındaki bir suya doğru vadi boyunca ilerleyip küçük bir manastıra ulaştık. Orada sekiz Sırp keşiş bizi karşılamaya geldi; içlerinden biri rahip cübbesi içindeydi. Efendileri ve bizi çok güzel ve saygın bir şekilde karşıladılar, Yüce Tanrı'ya bize iyi yolculuklar ve sağ salim dönüş nasip etmesi için dua ettiler. Daha sonra sol tarafta sarp bir kayalığın yamacında bulunan Dobrun kalesine geldik. Yüksek bir dağı aşıp vadiye, bizimle aynı yöne akan Uvac (Ubeuarz) nehrine indik. Sağ tarafımızda yüksekte, eski Hristiyanlar zamanında Priboj adında güzel bir kale olan eski bir duvar yıkıntısı gördük ve yine Priboj adındaki küçük bir pazara/kasabaya varıp orada geceledik. Makedonya'dan bize doğru akan Lim (Lun) adındaki oldukça büyük bir nehir ile Uvac suları yukarıda bahsedilen yıkık kalenin altında birleşir ve Drina'ya (Oröna) dökülür.

Priboj'dan yola çıkıp, içinde yine Hristiyan Sırp keşişlerin yaşadığı küçük bir manastırın önünden geçtik. Wanfagora (Banja Gora), yani Toplitzerperg (Kaplıca Dağı) olarak adlandırılan dağın eteğinden uzun bir süre ilerledik. Bu isim, az önce bahsedilen manastırın altında sıcak bir su (ılıca) kaynadığı için verilmiştir. Burada Türk soyguncular o kadar yaygındır ki, sırf bugün köyden kırk adamı koruma olarak yanımıza almak zorunda kaldık. Kısa bir süre önce yüz hanesi olan ama şimdi ancak beş veya altı hanesi kalmış Crotono (Kratovo) adında küçük bir köye vardık. Daha sonra Kamenatz adında sarp bir dağı aşarak İskender Paşa (Schkender Paschina) adındaki küçük bir pazara varıp orada geceledik.

İskender Paşa'dan dağdan vadiye indik, tekrar güzel bir yüksekliğe çıkıp uzun süre ilerledik. Uvac (Vbeyaz) nehrine ulaşıp orayı geçtik ve yüksek bir dağ silsilesine geldik. Oradan denize (Ragusa), Romanya'ya, Konstantinopolis'e, Semendire'ye (Schmedrau) ve aşağı doğru Bosna'ya 50 mil uzağa kadar görüş alanı vardı. Jatronich adında bir köye varıp orada geceledik.

Jafromich'ten bir dağ üzerinden geçip, Erefa adındaki dağın derin bir vadisine indik. Lutzka adında bir suyun kenarından giderek Yeni Pazar'a (Wouipafat / Newmarckt) vardık ve orada kaldık.

Bütün gün Yeni Pazar şehrinde kaldık.

Yeni Pazar'dan Rogozna (Ragefmo) adında oldukça yüksek bir dağı aşarak altın yıkama yerleri ve gümüş madenlerinin olduğu vadiye indik. Daha sonra sol tarafımızda bulunan, Türk Padişahı'nın kısa bir süre önce yıktırdığı büyük ve güzel bir manastırın kalıntılarına geldik (çünkü serbest kalan Hristiyan esirler bu manastıra sığınıp barınıyorlardı). İçinden atla geçerek orayı iyice inceledik. Daha sonra Zvečan (Suetzay) adında, kulesi hâlâ sağlam duran bir kaleye ulaştık. İbar (Zbarin) nehrini geçerek Mitrovica (Metronitza) pazarına varıp orada geceledik. Bugün Yeni Pazar'dan yola çıktığımızda Rogozna yaylasında, sağ tarafımızda kayalık bir dağın tepesinde bizden yaklaşık bir mil uzakta gördüğümüz ilk kale Jeletz ile hemen altında yürüdüğümüz, İbar nehri kenarındaki kayalık bir dağda bulunan ve solumuzda bıraktığımız Zvečan kaleleri, Bosna'nın hâlâ Hristiyanların elinde olduğu dönemlerde sınır kaleleriydi. O zamanlar buralarda Türklere karşı cesurca ve mertçe savunma yapılmıştı, ancak şimdi her şey bitti.

Yukarı Bosna Üzerine Gözlemler: Aşağı Bosna topraklarının ve orada yaşayan halkın durumunu kısmen anlattıktan sonra, Vrhbosna (Saraybosna) şehrinden başlayıp bugünkü konakladığımız yer olan Zvečan veya Mitrovica'ya kadar uzanan Yukarı Bosna hakkında da aşağıda belirtildiği gibi bir açıklama yapmak gerekir.
İlk olarak, Yukarı Bosna, Aşağı Bosna kadar engebeli ve dağlık değildir; çıplak dağlardan oluşan uzun ve yüksek yaylalarla çevrilidir. Vrhbosna şehri ve ovası çevresi haricinde çok az ekili arazisi vardır. Bu toprakların sakinleri iki ulustan oluşur: Bunlar, daha önce bahsedildiği gibi, Hristiyan nizamına göre kendi rahipleri ve kiliseleri olan Türkler ve Sırplardır. (Ayrıca günlük kayıtlarımda bahsettiğim bu üç manastırı ... adında bir Yunan İmparatoru inşa ettirmiştir.)
Ancak asker olan ve Türk Padişahı'ndan kendi tabirleriyle "Tımar" denilen hizmet bedeli (dirlik) alan çoğu Türk, bu bahsedilen ülkede, özellikle de Bosna Krallığı beylerbeyi Hüsrev Paşa'nın (Vßtreffweg Wascha) ikametgâhı olan Vrhbosna şehrinden Prusac'a (Pruffaz) kadar kendi yurtluklarında otururlar. Bunlar, daha önce de belirtildiği gibi, Sırplar üzerinde büyük bir tiranlıkla hükmederler.
Bosna Krallığı, büyüklüğüne kıyasla pek iyi iskan edilmemiştir. Bunun üç nedenini öğrendim:
1. Veba salgınından dolayı çok sayıda insan ölmektedir.
2. Sırplar, Çingeneler (Zitzen) ve Martoloslar vergiler, haraçlar ve efendilerinin baskıları yüzünden büyük kitleler halinde kaçmaktadırlar.
3. Ve en önemlisi, Türk Padişahı'nın yukarıda değinildiği gibi ülkedeki genç ve yetenekli insanları (devşirme olarak) almasıdır. Zira onun tüm Yeniçerileri, en iyi memurları, görevlileri ve komutanları Bosnalılardır. Bunlar Türklerin gözünde en sadık halk olarak bilinirler. Türkler onları gerçek Türkler olarak kabul edip överler ve onlara diğer gerçek Türklerden çok daha fazla güvenirler. Gerçekten de yetenekleri ve güzel fizikleriyle diğer Türkler arasında açıkça ayırt edilebilirler; zira Türklere göre çok daha güzel ve gösterişlidirler.
Ülkenin pek çok yerinde altın yıkama tesisleri ve gümüş madenleri bulunmaktadır. Açıkça görülmektedir ki, Bosna Hristiyanların zamanında çok güzel ve bayındır bir ülkeydi ve birçok yerinde üzüm yetişirdi. Şimdi ise sadece Vişegrad ve Yeni Pazar civarında şaraplık üzüm yetişmektedir; ancak denize ve Sava nehrinin diğer bölgelerine doğru her iki tarafta da oldukça geniş ekilebilir araziler mevcuttur.
Gitmediğimiz yerlerin de bayındır olduğu söyleniyor. Yol kenarları ise en az bayındır olan yerlerdir. Sebebi şudur: Türk orduları ve yolcuları ileri geri giderken köylülerin elindeki her şeyi alır ve karşılığında hiçbir şey ödemezler. Hatta ağızlarındaki lokmayı bile, parçalayıp koparan kurtlar, köpekler ve aslanlar gibi çekip alırlar. Bu yüzden zavallı halk, evlerini ve tarlalarını sadece dağlarda ve yaylalarda kurmakta ve işlemektedir.
Bütün Bosna Krallığı'nda herkes savaşa hazır olmalıdır. Şöyle ki, herkesin ahırında on sekiz veya iki atı hazır bulunmalıdır ve kendisine emir gelir gelmez, canını, malını ve mülkünü kaybetme pahasına sefere çıkmalıdır. Padişah'tan hizmet, görev, maaş veya Tımar almış olan sipahiler eğer itaatsizlik gösterirler veya en ufak bir şekilde emre uymazlarsa, geçerli bir mazeret sunsalar bile Padişah onların makamını, maaşını veya kendilerine verilmiş olan köyleri (tımarı) elinden alır ve bunu ona daha itaatkâr olan veya iyi işler yapmış olan bir başkasına verir.
Şimdi Türk Padişahı, Bosna'da makam, maaş veya tımar sahibi olanların Macaristan'a gidip orada tımar almalarını; ya da burada (Bosna'da) kalmak isteyenlerin diğer köylüler gibi haraç veya vergi vermelerini istemektedir. Çünkü o, Macaristan ve Hırvatistan'ı ele geçirdikten sonra, Bosna'yı sadece bir sınır bölgesi olarak tutmayı düşünmektedir. Bu nedenle, tımar ve makam sahibi olan bu memurlar şimdi Padişah'ın huzuruna gidip bu durumu geri çevirmeye çalışıyorlar.
Yukarı Bosna'da pek çok kilise, Sırp rahip, ayrıca içinde Sırp ve Rum keşişlerin bulunduğu manastırlar; mezarların üzerinde haçlar ve diğer Hristiyan işaretleri gördük. Bize doğru bir şekilde anlattıklarına göre bundan şu sonuç çıkıyor: Onlar, kralları ve beyleri, geçmişte Hristiyan inancı uğruna (savaş meydanlarından bazılarını gördüğümüz) o büyük muharebelerde şövalyece direnmişler ve Türkler onları başka türlü fethedemedikleri için, onları kendi inançlarında bırakmak zorunda kalmışlardır.
Hatta ülkede Türklerin bile övdüğü, bugüne kadar hiçbir güçle fethedilemeyen, sadece kendi inançlarında bırakılmaları koşuluyla kendi rızalarıyla itaat eden (vergiye bağlanan) pek çok bölge bulunmaktadır.
Ah Tanrım, bu zavallı ve sefil Babil esareti ve ebedi kölelik! Merhametli Tanrı kendi lütfuyla onları yakında kurtarsın. Buralarda Türkler yaşayamazlar; onlardan çekinirler, zira buralılar (Hristiyanlar) onları gizlice öldürürler. Hristiyan inancında bulduğumuz bu aynı Sırplar, bize büyük bir sevgi ve hoşgörü gösterdiler. Öyle ki, yaşlı biri geldiğinde gençlere dönerek şöyle diyordu: "Bakın, bizim atalarımızın zamanında bu topraklarda durum tam da böyleydi." "Ah Tanrım, her daim umut etmiştik ki bizi tekrar kurtarırsınız. Şimdi ise bizzat sizler Türk padişahına teslim olmaya gidiyorsunuz. Görüyoruz ki Türk padişahı tüm dünyanın efendisi olmak istiyor. Yine de size yalvarıyoruz, bizim yaptığımız gibi Hristiyan inancında sabit kalın; biz bunca sıkıntıya ve yoksulluğa rağmen inancımızda sabit kalıyoruz. Beklediğinizden çok daha iyi bir teselliye kavuşacağız."
Ah, yüce Tanrım! Böylesine ağır bir baskı altında, zor durumdaki, terk edilmiş bu zavallı Hristiyanlara asıl biz kendi inancımızla teselli vermeliydik. Keşke bu durum, tüm Hristiyanların başı olması gereken Roma İmparatorluğu'nda yankılansaydı; böylece iyi bir Hristiyan olmak isteyip de bunu amelleriyle göstermeyenler bundan utanç duyarlardı.

Mitrovica pazarından (kasabasından) çıkıp Kosova Meydanı (Amselfeld - Ambschfeld) üzerinden geçerek güzel kârgir bir köprüye geldik. Onun üzerinden geçip Vıçıtırın (Wutziteruo) adında büyük bir pazara (kasabaya) ve ovasına vardık. Orada, o noktada bıçaklanarak öldürülmüş olan bir Türk padişahının kârgir mezarına ulaştık. Sol tarafa dönüp Priştine (Pristina) şehrine vardık ve orada geceledik.

Bahsi geçen Kosova Meydanı'nda etrafı duvarla çevrili, kare bir kuleye benzeyen, tek kat yüksekliğinde ve kurşun bir kubbeyle güzelce süslenmiş bir türbe (mezar) bulunmaktadır. Burada, 1422'de tahta çıkan ve 22 yıl hüküm süren 8. Türk Padişahı Murad (I. Murad) yatmaktadır. Kendi ordusunun tam ortasında, Sırpların prensi veya uçbeyi olan Despot'a (Lazar) karşı ordusuyla savaşırken, Miloş Obiliç (Milosch Khabilouiz) adında yaşlı ve kahraman bir Sırp şövalyesi tarafından bir hançerle bıçaklanmıştır. Hikayesi aşağıda anlatılmaktadır:
O dönemde Türk padişahı Murad, ordu gücüyle adı geçen prense veya uçbeyine karşı Kosova Meydanı'na yürüdüğünde, bahsi geçen Despot da kendi ordusunu toplayıp padişaha karşı harekete geçmişti; amacı savaşmaktı. Sözü edilen Miloş Obiliç de oradaydı. Her ne kadar Obiliç oldukça ünlü ve saygın bir şövalye olsa da –ki sınır boylarında her gün nice şövalyece işler yapardı ve bu kahramanlıkları hakkında bugün bile Hırvatistan'da ve diğer yerlerde pek çok şarkı söylenir– kendi efendisi olan Despot'a karşı şüpheli bir konuma düşürülmüş, düşmanla anlaştığı ve gizli planlar çevirdiği iftirasına uğramıştı.
Hiç şüphesiz bu suçlamalar, eylemleriyle de kanıtlayacağı üzere, tamamen haksızcaydı; tıpkı günümüzde de sıkça yaşandığı gibi, bunca zaman ve ileri yaşına rağmen maruz kaldığı onca tehlikeye karşın onuru sadece kıskanılmıştı. Prens ona karşı son derece lütufsuz davrandığında, hak ettiği değeri vermediğinde ve ona eski itibarını göstermediğinde, yaşlı şövalye buna uzun süre katlandı.
Ancak bu defa Prens, ordugâhta düzenlenen bir akşam yemeğinde pek çok genç asilzadeyi ve hizmetkârı masada yanına oturtup onları onurlandırdığı halde, yaşlı şövalye Obiliç'i masanın önünde ayakta bekletti. Bunun üzerine yaşlı şövalye, hiçbir suçu olmadığı halde efendisinin kendisine duyduğu hoşnutsuzluğu ve güvensizliği açıkça anladı. Bu durum onu son derece üzdü ve haksızlık ona çok ağır geldi. Büyük bir üzüntü içinde, suçsuzluğunu onu çekemeyenlere karşı kanıtlamanın yollarını düşünmeye başladı.
Yemek sona erdiğinde, ağır bir yürekle efendisi olan Uçbeyine (Despot) dönerek şöyle dedi: "Efendim, sizin hizmetinizde hayatımı düşmana karşı bir şövalye gibi ne kadar sık ve defalarca tehlikeye attığımı, kahramanlığımı diğerlerinden nasıl daha fazla gösterdiğimi bilmiyor musunuz? Tüm bunlara rağmen ben yaşlı hizmetkârınızı masanın önünde ayakta bekletiyorsunuz. Benim yaptıklarımı daha önce hiç görmemiş olan gençlere itibar gösteriyor, beni ise küçük düşürmek istiyorsunuz. Tanrı sizi korusun efendim! Şimdi gidiyorum ve size olan sadık hizmetimi öyle bir kanıtlayacağım ki, benim o masaya oturttuğunuz kişilerden çok daha fazla onura layık olduğumu anlayacaksınız. Çünkü onların yapmayı akıllarından bile geçirmedikleri bir şeyi yapıp, savaşı lehinize bitireceğim! Her ne kadar bunun bedelini hayatımla ödeyecek olsam da." Bunu söyledikten sonra Miloş Obiliç atına atlayıp Türk padişahının ordugâhına doğru sürdü. Despot ve adamları bunu duyduklarında, onun kendilerine ihanet edip taraf değiştirdiğini düşünerek onu lanetlediler.
Türk padişahı ve adamları Obiliç'in gelişini haber aldıklarında çok sevindiler; kendisinin de açıkça belli ettiği üzere, onun kendi taraflarına katıldığını sandılar. Onu çok güzel karşıladılar, zira kahramanca eylemleri yüzünden kendisini çok iyi tanıyorlardı. Durumu padişaha bildirdiler ve padişah onu huzuruna kabul etti.
Obiliç, padişahla baş başa kalarak dostane meseleler hakkında görüşmek istediğini belirtti. Padişah da –onun Despot'u alt etmesinde kendisine büyük fayda sağlayacağını düşünerek– bunu kabul etti. Yalnız kaldıklarında Padişah (o dönemki Türk padişahlarının âdeti olduğu üzere) öpmesi için ayağını ona uzattı. Buna karşılık yaşlı şövalye: "Bir Hristiyan'ın senin ayağını öpmesi ne büyük bir haksızlık! İşte şimdi asıl ödülünü alacaksın!" dedi.
Ve ayağı öpmek için eğildiğinde, yeninin (koltuğunun) içinden hançerini çekti ve padişahı aşağıdan kalbine doğru bıçakladı. Padişah büyük bir feryatla can verdi. Bunun üzerine bir arbede koptu; şövalye atına doğru kaçtı ve ona ulaştı, ancak daha atının üzerindeyken orada katledildi. Bu arada, Obiliç'in padişahı bıçakladığı, ancak bu uğurda öldürüldüğü haberi Sırp ordusundaki Despot'a ulaştı. Efendisi, bu sadık hizmetkârının değerini ancak o zaman anladı. Liderlerini (başlarını) kaybeden Türkler ise geri çekilip kaçtılar. Böylece Despot, ordusu, ülkesi ve halkı o an için Türklerden kurtulmuş oldu.
Ah Obiliç! Herkes senin, o acımasız öfkenle seni çekemeyenlerden intikam alacağını ve onları düşmanın eline teslim edeceğini düşünmüştü. Oysa sen intikamını bir Hristiyan gibi aldın; kötülüğe iyilikle karşılık verdin, hayatını seni çekemeyenler uğruna feda ettin ve vatanını düşmanın elinden kurtardın! Bu nedenle tıpkı o iki Romalının anısına layık olduğun gibi anılmayı sonuna kadar hak ediyorsun: Nitekim Gaius Mucius Scaevola, aynı amaca ulaşamadığı için kendi elini ateşe atmış; Curtius ise vatanını kurtarmak adına çukura atlayarak ölmüştür. O zamandan beri hiçbir Türk padişahı ayağının öpülmesine izin vermez, sadece ellerini öptürür. Ve huzura kabul edip elini öptürdüğü kişinin her iki kolundan iki Paşa sıkıca tutar ki, bir daha kimse... (böyle bir şeye cüret edemesin). Bütün bunlar ey Obiliç, senin şövalyece anının bir mirasıdır.

Priştine şehrinden Kosova ovasındaki düzlük boyunca ilerleyip birkaç köyden geçtik. Farma adındaki bir dağa tırmandık, Novo Brdo'yu (Mouowerdu) gördük. Vadiye inip Livoč (Liuotz) adındaki bir köye vardık ve orada kaldık.

Livoč'tan düzlüğe çıktık, Presa dağını aşıp Roboto köyüne ulaştık. Ardından Toponica (Topollnitza) adında güzel ve işlenmiş bir ovaya geldik ve Katum köyünde konakladık.

Katum'dan Vranje'ye (Wraine) doğru ilerledik. Sol tarafımızda bir kale bulunuyordu. Morava (Morana) nehrini geçip, sağımızda yükselen büyük bir dağ silsilesinin eteğindeki Surdulica (Surdulitza) köyünde konakladık.

Surdulica'dan hiç beklemeden oldukça güzel, yüksek, uzun ve büyük Çemernik (Czimernick) dağı üzerinden altı saat boyunca ilerledik. Vadiye inip yoldan saptık ve Strašimir (Straffähimirouatz) köyüne vardık.

Aziz Mikail Günü (St. Michael Günü) sebebiyle bütün gün orada kaldık.

Ayrıca belirtmek gerekir ki; Kosova Meydanı'nın başladığı noktadan itibaren, bir ucu Tuna nehrine kadar uzanan Sırp (Surffen) toprakları başlamıştır. Bu ülke, başlangıçta Kosova Meydanı gibi düz ve engebesizdir; on iki veya on dört mil boyunca uzanır. Makedonya ve denize doğru da düzlüktür. Güzel, büyük köylerle, nüfuslu ve işlenmiş tarlalarla doludur. Neredeyse her köyde bir kilise ve bir rahip bulunur; bu rahipler Aziz Pavlus inancına göre kendi belirlenmiş vakitlerinde ayinleri gerçekleştirirler. Rahipler, karıları ve çocuklarıyla birlikte tüm hayatları boyunca bütün bir cemaat tarafından geçindirilip beslenirler.
Biz Almanların 'Sırbistan' (Surffen) dediği bu ülkenin (Seruia) kendine ait, Sırpça adı verilen bir dili vardır ve bu da bir Slav (Windisch) dilidir. Bu ülkenin halkı son derece Tanrı korkusuna sahiptir ve mümkün olduğunca kötülükten, ayıptan ve günahtan kaçınırlar. Ülkede oldukça büyük dağlar bulunmasına rağmen bolca şaraplık üzüm ve her türlü tahıl fazlasıyla yetişir. Ayrıca o kadar çok gümüş madeni vardır ki, Türk padişahı neredeyse tüm madeni paralarını Sırp topraklarından elde ettiği bu gümüşten bastırmaktadır.

Strašimir'den (Straffähimirouaz) yola çıkıp Suepolle adındaki güzel, işlenmiş ovanın üzerinden geçtik. Küçük bir tepeyi aşıp sol tarafa saptık ve Grachouopole düzlüğündeki Preßnick adındaki küçük kasabaya vardık. Orada da çokça gümüş madeni vardı ve geceyi orada geçirdik.

Preßnick'ten yola çıkıp Grachouopole üzerinden Klisura (Cliffura) vadisine indik. Daha sonra uzun ve güzel Sofya ovasına ulaştık. Ovanın içinden, Sofya şehrinin üst kısmından geçtik; şehrin büyük bölümünü sol tarafımızda bıraktık. Şehirde şiddetli bir veba salgını olduğundan, Slatina adındaki bir köye yöneldik ve orada kaldık.

Slatina'dan yola çıkıp Sofya ovası boyunca at sürerek birkaç köyden geçtik. Küçük bir ormana ve ardından Wackanell köyüne varıp konakladık.

Wackanell'den bir tepeyi aşıp düzlüğe indik. İhtiman (Itunian) adındaki bir Türk kasabasını sağımızda, yolun hemen kenarında bıraktık. Taşlık bir yoldan geçerek Klisura (Cliffura) köyüne vardık. Orada taştan örülmüş iki büyük geçit/kapı bulunuyordu. Bunlardan birinin içinden geçip Vetren köyüne ulaştık ve orada konakladık.

Ayrıca belirtilmelidir ki, Çemernik dağından bugünkü konaklama yerimize kadar uzanan tüm bu yol güzergahı Bulgaristan (Bulgaria) toprağıdır. Burası oldukça güzel, iyi imar edilmiş bir ülkedir ve diğer bölgelerden çok daha fazla insana ve büyükbaş hayvana sahiptir .İçinde diğerlerinden daha fazla insan ve büyükbaş hayvan bulunur. Bunun sebebi, sınır boylarında bulunmamaları ve düşmanlardan pek az korkmalarıdır.
Orada insanların her türlü temel ihtiyacı fazlasıyla mevcuttur. Tıpkı Sırplar gibi Aziz Pavlus (Ortodoks) inancına sahiptirler; kendi rahipleri ve kiliseleri vardır. Tanrı'dan korkarlar; kötülükten, ayıptan, ahlaksızlıktan ve günahtan azami ölçüde sakınırlar. Bize karşı da zarif bir hürmetle büyük bir saygı gösterdiler ve bizi kendi evlerinde misafir ettiler. Onların da bir Slav (Windisch) dili vardır; ancak bu dil bize Sırpların dilinden daha anlaşılmaz gelmiştir.
Ayrıca, Bulgaristan topraklarının Hristiyanlar döneminde büyük bir özgürlük, zenginlik ve her türlü bolluk içinde olduğu şundan anlaşılabilir: Kadınlar, erkekler ve çocuklar tamamen ipekle işlenmiş elbiseler ve gömlekler (buna pfayten derler) giyerler. Boyunlarına ve kulaklarına gümüş, pirinç ve kurşundan yapılmış halkalar takarlar. Ayrıca arkalarında, yere kadar uzanan ve üzerinde pek çok süs bulunan saç örgüleri taşırlar.

Vetren'den çıkıp tepeyi aşarak bir düzlüğe, çeltik (pirinç) tarlalarına ve Tatarzigk (Tatar Pazarcık) adındaki bir Türk şehrine ulaştık. Şehrin bir kısmının içinden geçtik, ancak şehrin büyük bölümünü sağ tarafımızda bıraktık. Daha sonra Filibe (Ploydtner) ovasına doğru ilerlerken yoldan sağa saptık ve Gouedaroyo (Govedarovo) adındaki köyde konakladık.
...ilerleyerek Komus pazarına geldik... Sironiza'da kaldık.

Govedarovo'dan Filibe ovası boyunca ilerleyerek Plaudmi (Filibe/Plovdiv) şehrine vardık. Orada uzun ahşap bir köprünün üzerinden geçtik ve tekrar ovaya çıktık. Geceye kadar orada kaldık.
Ayrıca belirtmek gerekir ki; Filibe (Plaudni) şehrinin önünde, biz henüz şehre girmeden önce, İbrahim Paşa'nın (Instian Wascha) sekiz yüz atın sığabileceği, taştan örülmüş, dört köşe, son derece güzel bir at ahırı bulunmaktadır.

Komus'tan yola çıkıp ovayı aştık. Ardından Koluizeriza adındaki başka bir ovadan geçtik ve yoldan biraz sola saparak bir köye [Sironiza'ya] vardık ve orada konakladık.

Sironiza'dan ovayı geçerek Seemische adında büyük bir köye ulaştık. Daha sonra, Türk padişahının otağını (karargâhını) kurduğu uzun ovaya çıktık ve yaklaşık dört mil boyunca ilerledik. Virni, Türkçe adıyla Jutbuget adındaki köye varıp orada konakladık.

Virni'den çıkıp dağa doğru yöneldik ve vadideki Harmanlı (Harmauli) adında küçük bir köye geldik. Ardından uzun bir meşe ormanının içinden geçerek, kudretli bir paşa olan Mustafa Paşa'nın (Muscaphaweg) yaptırdığı uzun, güzel ve yeni inşa edilmiş kârgir köprüye (Cisr-i Mustafa Paşa / Svilengrad) ulaştık ve orada konakladık.

Daha önce bahsedilen bu beş gün boyunca, yani Salı'dan bugüne kadar...
...Rumeli (Romania) topraklarından geçtik. Yol boyunca, aynı inancı paylaşan tüm Hristiyanlar, Sırplar ve Bulgarlar bizi her yerde çok güzel ağırladılar ve kabul ettiler. Rumeli topraklarının coğrafi durumu Bulgaristan ile aynıdır; tek fark, Rumeli'de daha fazla kilise bulunması ve buradakilerin bizimle Slavca konuşamamasıdır.

O uzun taş köprüden ve üzerinden atla geçtiğimiz Meriç (Maritza) nehrinden ayrılarak ova boyunca yaklaşık dört mil at sürdük. Ardından Adrianopel (Edirne) adında, etrafı surlarla çevrili büyük bir şehre geldik. Oldukça uzun bir köprü üzerinden şehrin içine girip bir kervansaraya vardık ve orada konakladık.

Bütün gün Edirne'de kaldık.

Edirne'den yola çıkıp güzel ve geniş bir ova boyunca dört mil at sürdük. Havsa (Haffa) köyüne geldik ve geceyi bir Türk köylüsünün evinde geçirdik.

Havsa'dan yola koyulduk ve ova boyunca uzun süre ilerleyerek Babaeski (Babaysky) pazarına geldik. İçinden atla geçtikten sonra ova boyunca ilerlemeye devam ettik. Gece vakti, bir kasaba veya pazar yeri olan Bergaß'a (Lüleburgaz) vardık ve orada kaldık.

Lüleburgaz'dan yine ova üzerinden ilerledik ve kârgir yapılı iki güzel köprüye ulaştık. Bu iki köprü arasında, sol tarafta ve yolun hemen kenarında bulunan Karıştıran (Karisan) adındaki pazara geldik. Oradan sonra oldukça uzun bir at sürüşüyle, güzel ve iyi inşa edilmiş Czorli (Çorlu) adındaki pazara vardık ve orada konakladık.

Çorlu'dan yine ova üzerinden bir Türk köyüne gittik. Daha sonra bir tepeyi aşıp denize ulaştık ve deniz kenarında bulunan Silivri (Silibri) adındaki pazara girip orada konakladık.

Silivri'den yola çıkıp ova boyunca ilerledik ve denize ulaştık. Deniz kenarında uzun süre at sürdükten sonra Birinci Çekmece (Büyükçekmece / Czekhmetze) adındaki pazara geldik. Orada, denizin bir kolu üzerine inşa edilmiş bir köprünün üzerinden geçtik ve o bölgede konakladık.

Çekmece'den çıkıp bir tepeyi aştık ve tekrar vadiye inerek, İkinci Çekmece (Küçükçekmece) adındaki bir pazara vardık. Orada da yine denizin bir kolu üzerinden atla geçtik.

İkinci Çekmece'den yola çıkıp küçük bir tepeyi aştık, tekrar vadiye inip küçük bir yüksekliğe tırmandık. Orada, Türk padişahının maiyetinden yaklaşık yüz kişi bizi karşılamaya geldi. Ardından bize Konstantinopolis (İstanbul) şehrine kadar eşlik ettiler. Şehrin içinde iyi bir saat at sürdükten sonra konaklayacağımız yere (kervansaraya) ulaştık ve Tanrı'nın adıyla bir süre orada kaldık.
...Salı günü Konstantinopolis'te Kervansaray (Curuaffaria / Karavansaray) dedikleri konağımıza vardığımızda, arkamızdan evin (hanın) kapıları derhal kilitlendi ve kimsenin yanımıza gelmesine izin verilmedi. Sadece iki yiğit Türk yanımızda kaldı; biri Buchajdan Heyradin (Bucakdan Hayreddin) adında iri yarı, yaşlı bir adam, diğeri ise Akuchen (Akıncı / Akça) adında çok iyi, nazik ve saygıdeğer genç bir adamdı. Padişah'ın kesin emri gereğince bizi çok büyük bir özenle korudular. Ayrıca birkaç hizmetkâr da, Padişah'ın nizamı uyarınca, uygun bir şekilde talep ettiğimiz tüm ihtiyaçlarımızı özenle getirmekle görevliydi. Öyle ki, kendi Alman yemeğimiz hariç hiçbir eksiğimiz olmadı.

Uzun köprüden Konstantinopolis'e kadar olan bölge ve daha ötesi Yunan (Rum) topraklarıdır. Bütün şehirlerde, pazarlarda ve köylerde pek çok Yunan (Rum) yaşamaktadır. Onlar hâlâ Hristiyan inançlarını, bayramlarını, kiliselerini, rahiplerini, nizamlarını ve kurallarını çok büyük bir özenle korumaktadırlar. Onlar da Türk sarığı (tülbent) takarlar ama sadece mavi renklisini; ve gerçek Türklerden ayırt edilebilmeleri için saçlarını uzatırlar.
Hristiyan inançları yüzünden Türklerin elinden gerçekten büyük bir baskı ve eziyet çekmektedirler; zira onlar, ağır ve çetin bir hizmetkârlığa, günlük vergilere ve dayanılmaz haraçlara tabi tutulmuşlardır. Öyle ki, bunu bizzat duyduğum ve gördüğüm üzere, sık sık ve defalarca iç çekip gözlerini gökyüzüne dikerek Her Şeye Gücü Yeten Merhametli Tanrı'ya şikâyet edip kederli bir şekilde şöyle dediler: "Bunca acı çekmek zorunda kalışımız tamamen kendi suçumuzdur; bu yüzden bu kudurmuş ve tiran (zalim) köpeklerin, Türklerin boyunduruğu altına girdik." Onlara 'nasıl ve neden' diye sorduğumda bana şu cevabı verdiler:
"Türkler henüz sadece etrafımızdaki krallıkları, kasabaları, ülkeleri, bölgeleri ve şehirleri ele geçirip boyunduruk altına alırken; biz bunu açıkça görüp 'Bizim ülkemizin başına da aynısı gelecek' dediğimizde, efendilerimiz ve yöneticilerimiz bize 'Bundan bir şey çıkmaz, Türkler koca Yunanistan'ı (Bizans'ı) ele geçirmeden önce tüm dünyayı fethetmeleri gerekir' diyerek meseleyi hafife aldılar. Öyle ki o (Türk Padişahı), o doymak bilmez açgözlülüğü ve boğazıyla sadece koca Yunanistan'ı veya dünyanın diğer iki kıtasını (Asya ve Afrika'yı) değil, neredeyse Avrupa'nın da yarısını ele geçirdi. Bu yüzden, ey asil ve dindar adamlar! Durumu kendi lehinize iyi değerlendirin ve 'Türkler bize gelene kadar daha çok yeri alması gerekir' demeyin; zira biz de aynısını söylemiştik ama ne yazık ki o bize çok yaklaştı. Yöneticileriniz kendi aralarında iyi bir birlik sağlasınlar. Kardeşine karşı öfkesini kaldırması ve altında ezildiğimiz bu ağır yükü kendi lütfu ve merhametiyle hafifletip kolaylaştırması için Tanrı'ya dua edin. Çünkü zavallı ve sefil Hristiyanlık, bu kan emici tazının, yani Türklerin (Osmanlı'nın) hüküm sürmeye başlamasından bu yana öyle aşağılık, ağır ve utanç verici bir duruma düşürüldü ki; onlar için Hristiyanları katleden bir katil, hırsız, soyguncu veya boğazlayıcı olmak, bir Hristiyandan çok daha onurlu ve güzel bir şeydir."

Tahminen saat sekiz veya dokuz sularında İbrahim Paşa (Imbian Wascha), efendilerimizin (elçilerin) gayretli ricaları ve talepleri üzerine saygın ve rütbeli Türkleri (çavuşları) onları getirmeleri için gönderdi. Onlar da gösterişli bir şekilde süslenip Paşa'nın huzuruna at sürdüler; geri kalan maiyet ise tamamen yaya olarak yürüdü.
Ancak onun saray avlusuna girdiğimizde, avlunun her iki tarafında altın, kadife ve ipek kumaşlardan ve her renkteki en iyi çuhadan kaftanlar giymiş pek çok saygın Türk duruyordu. Kendi âdetlerine göre başlarını eğerek ve açık sağ ellerini göğüslerine koyarak efendilerimizin önünde reverans yaptılar. Efendilerimiz de onlara kendi âdetlerimize göre uygun bir saygıyla karşılık verdiler.
Merdivenleri çıkıp güzel bir salona girdiğimizde; İbrahim Paşa kendi ihtişamı ve debdebesi içinde, altın ipek kumaşlarla ve duvarlardaki bankların ile yerin kaplandığı diğer duvar halılarıyla tıpkı bir kral gibi oturuyordu. Orada memuriyeti bulunan saygın Türkler ve Çavuşlar hep bir ağızdan Türkçe haykırdılar: "Tanrı'nın selamıyla hoş geldiniz, ey asil ve kudretli beyler!"
O esnada iki Türk, Paşa'nın önüne getirdikleri çok güzel birer sandalyeyi koydular ve efendilerimiz onun buyruğuyla oturdular. Paşa onları en yüksek saygıyla karşıladı, onlarla çok dostane bir şekilde konuştu ve böylece yaklaşık üç saat boyunca birbirleriyle sohbet ettiler. Onunla epey bir süre konuştuktan sonra (Paşa) onlara içecek getirilmesini emretti. İçecek gelip de hizmetkârlar onlara içmeleri için sunduğunda, Türkler tıpkı daha önce olduğu gibi yine bağırdılar: "Tanrı sana ve uzun ömürlü hanene bu içeceği şifa eylesin!" Herkes kilden yapılmış güzel kâselerden, oldukça tatlı, iyi kaynatılmış bir su (şerbet) içti. Efendiler Paşa'nın huzurundan ayrılırken, Türkler yine uğurlama ve esenlik dileyerek haykırdılar ve Tanrı'ya dua ettiler. Daha sonra tekrar Kervansaraya (Karfaßärig) veya konağımıza döndük.

Efendiler daha önce olduğu gibi aynı şekil ve düzende İbrahim Paşa'ya atla gittiler. Bizler hepimiz yaya yürüdük ve onun yanında dört saat kaldık. Sonra tekrar sağ salim, barış içinde eve döndük.

Sabah saat sekiz sularında Türk Padişahı, efendilerimizi getirmeleri için pek çok rütbeli Türk ve bey gönderdi. Onlar da altın sırmalı elbiseleriyle gösterişli ve güzel bir şekilde giyindiler ve Padişah'a doğru at sürdüler, bizler ise yaya yürüdük. Sol tarafımızda bulunan Ayasofya (Sant Sophia) kilisesinin önünden geçtiğimizde, oradan hemen Padişah'ın geniş saray avlusuna saptık ve girdik. Orada Türk beylerinin saraya gelirken bindikleri atlarını tutan hizmetkârları vardı; atların sayısı oldukça fazlaydı. Bu avlunun tam ortasında iki fil duruyordu ve üzerlerinde onları yöneten iki kişi oturuyordu.
Ancak ikinci kapıya (Babüsselam) vardığımızda, efendilerimiz atlarından inmek zorunda kaldılar. Yaya olarak diğer bir güzel avluya (Divan Meydanı) geçtik. Bu avlunun etrafında, dört bir yanda Türk Padişahı'nın maiyetinden, tahminimize göre yaklaşık üç bin adam yüzük (halka) şeklinde dizilmişti. Herkes kendi bölüğünde (kendi kıyafetiyle) duruyordu:
• İlk olarak "Türbant" (Tülbent/Sarık) dedikleri beyaz sarıklılar; bunlar büyük bir kalabalıktı.
• Daha sonra "Sallaki" (Solaklar) adını verdikleri beyaz tüylü (sivri) başlık takanlar; bunlar her zaman Padişah'ın en yakınında at sürer veya yürürler, onlar da büyük bir gruptu.
• Daha sonra altın sırmalı başlık takanlar; onlar da oldukça fazlaydı.
• Son olarak beyaz başlık (Börk) takan Yeniçeriler, ki buna "Akbörk" (ack8urgk) diyorlardı; onlar da çok sayıdaydı.
Ancak tüm bu Türklerin arasında her birliğin başındaki komutanlar ve rütbeli olanlar altın kadife ve ipek elbiseler giyinmiş halde en önde duruyorlardı. Efendilerimize doğru eğilerek saygı (reverans) gösterdiler, bizimkiler de onlara aynı şekilde karşılık verdi. Ayrıca avlunun ortasında zincirlere bağlanmış on aslan ve iki leopar duruyordu ve korkunç bir şekilde kükrüyorlardı. Onların önünden geçip güzel bir odaya (Kubbealtı / Divan) girdik. Orada en üst düzeydeki dört Paşa; yani İbrahim (Imbrian), Kasım (Caffum), Ayas (Aiatz). yanlarına gittiler ve onların yanında yaklaşık bir saat kaldılar.
Önce Şövalye Joseph (von Lamberg), ardından Şövalye Niclaus (Jurišić) Padişah'ın elini öptü ve onun yanında iyi bir süre kaldılar. Daha sonra bu dört Paşa, efendileri Padişah Süleyman'ın huzuruna (Arz Odası) avludan geçirerek götürdüler. Maiyetin geri kalanı ise bir kenarda bekledi. Sonrasında efendiler Padişah'ın huzurundan ayrıldılar ve büyük bir Türk kalabalığının refakatinde bizimle birlikte yürüyerek tekrar konağa döndüler.

Türk Padişahı, efendilere konağımızda çok güzel ve görkemli bir hediye (hil'at) gönderdi.

Efendiler yine İbrahim Paşa'ya atla gittiler ve üç saat onun yanında kaldılar. Ardından tekrar konağa döndüler.

Efendiler altın sırmalı cübbeleriyle ve biz de Padişah'ın bize hediye ettiği kıyafetlerle, Türklerin eski âdetine göre sabah saat sekiz sularında Padişah'a doğru at sürdük. Tıpkı sekiz gün önce olduğu gibi içeri girdik; tek fark, fillerin yanında "Suruoya" (Zürafa) adı verilen çok güzel, uzun, dört ayaklı bir hayvanın duruyor olmasıydı. Ve efendiler o dört Paşa'nın bulunduğu önceki odaya (Divan) girdiler. Biz ise avlunun başka bir tarafında, çatının altında sol tarafta oturduk. Kısa bir süre sonra efendilerin odasına tam 72 kap yemek taşındı. Ancak efendilerin önüne sadece 20 kadarı konuldu. Bizim önümüze ise 35 kap yemek kondu. Hep yedişer, ikişer veya üçer kişi bölüşerek çok neşeli ama edepli bir şekilde yedik. Ancak bize sadece bir kez iyi, lezzetli ve tatlı kaynatılmış bir içecek (şerbet) sunuldu.
...Dördüncü olarak Padişah'ın üç hazinedarı...
Yemekten sonra dört Paşa efendileri tekrar Padişah'ın odasına (Makamına) götürdüler. Orada Padişah'ın elini öptüler ve yarım saat kadar yanında kaldıktan sonra dışarı çıktılar.
Not: İbrahim, Kasım ve Ayas Paşalar gümüş bir masada yemek yediler. Alt masada iki başrahip (Kadıasker), üçüncü masada Padişah'ın baş şansölyesi (Defterdar veya Nişancı) oturdu.
Geri dönüp atlara bindiler ve beyaz sarıklı, altın sırmalı başlıkları olan binlerce ve hatta daha fazla atlı ve yaya Türk bizi son derece saygın bir şekilde konağımıza kadar geçirdi.
…Dördüncü olarak Padişah'ın üç hazinedarı…
Yemekten sonra dört Paşa, efendileri tekrar Padişah'ın odasına (Makamına) götürdüler. Orada Padişah'ın elini öptüler ve yarım saat kadar yanında kaldıktan sonra dışarı çıktılar.
Not: İbrahim (Instian), Kasım (Caffim), Ayas Paşa (Aiatz) ve iki efendimiz gümüş bir masada yemek yediler. Alt masada iki Başrahip (Kazasker), üçüncü masada ise Padişah'ın Baş Şansölyesi (Defterdar / Nişancı) oturdu.
Geri dönüp atlara bindiler. Beyaz sarıkları (pündten) ve altın sırmalı başlıkları olan binlerce ve hatta daha fazla Türk atlısı ve yayası bizi son derece saygın bir şekilde konağımıza kadar geçirdi. Ayrıca o gün saray avlusunda çok daha fazla Türk vardı, tahminimize göre dört bin civarında her türden Türk bulunuyordu.

Büyük bir sevinçle Konstantinopolis'ten (İstanbul'dan) yola çıktık.

İkinci Çekmece'den (Czekhennetze), sabah erkenden (gün ağarmadan) yola çıkıp köprü üzerinden geçtik. Birinci Çekmece'ye vardık. Geceyi bir Türk mescidinde (Metzit) geçirdik.

Çekmece'den yola çıkıp deniz kıyısından Silivri'ye (Silibri) geldik. Sonrasında büyük bir kervansaraya ve Harapli köyüne uğradık, oradan geçip gece vakti Çorlu'ya (Czorli) ulaştık.

Kutsal Noel (Weihenacht) gününde Çorlu'da kaldık.

Çorlu'dan oldukça erken çıkıp Karıştıran (Koristram) kervansarayına, oradan da Lüleburgaz'a (Begas) geçip orada konakladık.

Lüleburgaz'dan çıkıp Havsa'daki (Lafada) bir kervansaraya vardık ve orada kaldık.

Havsa'dan Edirne'ye (Dinopolo) ilerledik ve orada geceledik.

Öğleye doğru Edirne'den yola çıkıp uzun taştan köprüye kadar ilerledik.

Uzun köprüden çıkıp bir meşe ormanının içinden Harmanlı'ya (Hermauli) doğru ilerledik. Ardından bir tepeyi aşarak Virni'ye vardık ve orada konakladık.

Virni'den uzun Padişah Ovası'nı (Kaisersveld) aşarak Semischo (Semizce) köyüne ve ardından Stroniza'ya geldik.

Stroniza'dan oldukça erken yola çıkıp uzun bir çoraklıktan geçerek pazara geldik. Önceki yolumuzdan sol tarafa doğru saptık ve Kostandine (Kofianza) denilen yeri geçip Kassumweno (Kaffumweno) adında bir köye ulaştık. Orada Rum (Yunan) halkının yanında geceledik.

Kassumweno'dan yola çıkıp, sağ tarafımızda kalan Filibe'ye (Ploudni) doğru ilerledik ve Patrissa (Patriffa) köyüne gelip orada konakladık.

Patrissa'dan Meriç (Maritza) nehrine doğru ilerledik. Birkaç köyden geçerek Belova'ya (Belloua) ulaştık ve orada konakladık.

Belova'dan yola çıkıp iki dağ geçidinden (Cliffura) geçtik. Ardından bir meşe ormanına girdik ve Castanitza Pana adındaki kaplıcaya (Toplitz) varıp orada konakladık.

Kaplıcadan çok erken yola çıkıp uzun bir dağı kar altında aşarak Samokov (Samakouo) pazarına vardık ve orada konakladık.

Samokov'da kaldık.

Samokov'dan Slatn adındaki bir köye gittik. Orada demir zincirlere vurulmuş birçok Hristiyan bize doğru (karşımızdan) getiriliyordu. Daha sonra Czeruouobregu'ya doğru ilerleyip orada kaldık.

Czernomobregu'dan oldukça bozuk (kötü) bir yol üzerinden bir dağı aştık. Güzel taştan bir köprüye ve Offikofamiza köyüne geldik.

Offikofamiza'dan çıkıp Constanitza Wattnai denilen kaplıcalardan geçtik. Bir dağı aşıp vadideki çok bozuk bir yoldan indik. Bizimle aynı yönde akan Krina Vezka (Kriva Reka) adındaki bir suya vardık ve Konopniza (Konopnica) köyünde geceledik.

Konopniza'dan güzel bir ovaya çıktık. Bir köye, ardından küçük bir tepeye çıkarak Stratzin (Stracin) denilen yere varıp orada konakladık.

Stracin'den yola çıkıp birkaç köy geçerek oldukça uzun süre at sürdük. Frostheuo adında bir yere varıp orada konakladık.

Frostheuo'dan çıkıp Jeruagara yani Karadağ (Schwartzperg) denilen büyük bir dağı aştık. Marana ovasındaki Livoč (Liuatz) köyüne geldik. Ardından Yukarı Ponescha'ya (Ober Ponescha) geçip geceyi orada geçirdik.

Yukarı Ponescha'dan dağlık bir araziden geçerek Priştine (Pristina) şehrine ve Kosova Meydanı'na (Ambschfeld) geldik. Babnioß (Babin Most) denilen yerde kaldık.

Babnioß'tan Kosova Meydanı üzerinden Vıçıtırın (Wutziteruo) pazarına ve Rüderi (Rudar) köyüne gelip orada konakladık.

Ruder köyünden oldukça erken yola çıkıp İbar (Iba) nehrini geçtik. Daha sonra yıkık manastıra geldik. Dağların arasındaki vadide uzun süre ilerleyerek Rogozna (Rogosiro) dağını aştık ve gece vakti Yeni Pazar'a (Mouipasar) geldik. Eski Sırp ev sahibemizin yanında geceledik.

Yeni Pazar'da kaldık.

Yeni Pazar'dan dağların arasından geçtik ve sonrasında Bresa adında yüksek bir dağa tırmanarak Bruniza köyüne varıp orada konakladık.

Bruniza'dan yoğun kar altında Uvac (Vbonatz) deresi üzerindeki köprüye kadar ilerledik. Gece vakti İskender Paşa'ya (Skender Paschina) varıp orada konakladık.

İskender Paşa'dan erken çıkıp dağdan aşağıya doğru Crotou köyüne gittik. Oradan Wunna dağı üzerinden geçip Priboj'a (Pibo) ulaştık ve orada konakladık.

Priboj'dan oldukça erken çıkıp Uvac suyunu geçtik. Bello adındaki uzun ve yüksek dağı aşarak Dobrun (Doblin) kalesine ve manastırına geldik. Neredeyse hepimiz içeri girdik; rahipler bizi güzelce karşıladılar ve bize içecek ikram ettiler. Daha sonra bozuk bir yoldan Vişegrad'a (Wischegrad) doğru yürüdük ve orada konakladık.

Vişegrad'dan hemen Drina (Drena) nehrini geçip Semec (Semetz) adındaki yüksek dağı bütün gün aşarak Rogatica'ya (Ragatza) geldik ve orada kaldık.

Rogatica'dan Dük Paulouitz'in mezarına doğru gelip oradan Grachzeniza'ya ulaştık ve orada konakladık.

Grachzeniza'dan Medenigk dağına doğru oldukça bozuk, taşlık ve çamurlu yolları geçerek Saraybosna (Verksoffen/Vrhbosna) şehrine geldik ve orada kaldık.

Saraybosna'da kaldık.

Saraybosna'dan ormanı ve Bosna (Wassua) suyunu aşarak Rachanitza köyüne geldik ve orada kaldık.

Kakanj'dan (Kakamiza) maden suyuna, oradan Lepenica ovası (Lepnitzapolle) üzerinden ilerledik. Sağ tarafta, dağlık alanda bulunan Lusch adındaki köye varıp orada konakladık.

Lusch'tan birkaç tepeyi aşıp Lufthanopolle ovasına indik. Graßauo adındaki bir köye varıp orada konakladık.

Grabauo'dan hemen Radofceuo dağına doğru oldukça yükseğe tırmandık. Tekrar Kastel'e ve oradan vadiye indik. Sağ tarafta, yine dağlık alanda bulunan Blatzgoy adındaki bir köye ulaşıp orada konakladık.

Blatzgoy'dan dağların arasından Vrbas (Versofa) suyunu geçtik. Hemen ardından yüksek Serum dağını aşarak Babimdoll köyüne vardık ve orada konakladık.

Basindol'dan yine yüksek bir dağ üzerinden geçip Janja (Jama) suyunu, ardından da Pliva (Pluia) suyunu atlarla geçtik. Sağ tarafta bulunan Sokul (Sockol) kalesinin yanındaki Seueronich köyüne ulaşıp orada konakladık.

Seueronich'ten Bristen dağını aşarak Szana (Sana) suyu boyunca epey bir süre at sürdük ve Ključ'a (Cluz) ulaşıp orada konakladık.

Ključ'tan Szaniza nehrinin iki kolu üzerinden geçerek Kamengrad'a (Camera grad) ulaştık ve orada konakladık.

Kamengrad'dan çoraklıkların (öden) içinden geçip Tanrı'nın adıyla Krupa'ya (Crupp) vardık ve orada konakladık.

Krupa'dan dağları aşarak Novi Grad'a (Nougrad) ulaştık ve orada kaldık.

Novi Grad'dan (Mouligrad) iki Kladuşa (Cladusche) üzerinden Klokot (Klokotz) kalesine geldik ve orada konakladık.

Klokot'tan Budački (Budauku) kalesine, oradan Korana (Caraua) suyunu aşarak tekrar Bellay (Belloi) kalesine geldik. Mrežnica (Mirosmiza) suyunun üzerinden geçerek Dalgeres adındaki köye varıp orada konakladık.

Çok erken, henüz gün ağarmadan Novigrad'a (Louigrad) doğru yola çıktık. Dobra'yı aşarak Ribnik (Bibnikh) dağını, ardından Kupa (Cluz / Culp) sularını geçip Metlika'ya (Mietling) vardık ve orada konakladık.

Metlika'da kaldık.

Metlika'dan (Merling) çıkıp Semenitz kalesine gittik. Orada bizi çok saygın bir şekilde ağırladılar. Ardından Toplıcalar'a (Toplitz) ve ıssız arazilerin içinden geçerek Seissenberg'e (Seyfenberck) ulaştık ve orada kaldık.

Seissenberg'den yola çıkıp Krka (Gurch) sularını aşarak St. Marein'e gittik. Ardından büyük bir sevinçle Laibach'a (Ljubljana) ulaştık. Tanrı'ya şükürler olsun!