Umberto Eco, sadece bir romancı değil; aynı zamanda bir Ortaçağ tarihçisi, göstergebilim (semiyotik) profesörü, filozof ve sıkı bir kitapseverdi. Babası onun avukat olmasını istiyordu ancak o, Torino Üniversitesi'nde Ortaçağ Felsefesi ve Edebiyatı üzerine çalışmayı seçti. Thomas Aquinas felsefesi üzerine yazdığı tezle akademik dünyaya adım attı.
Eco, 50 yaşına kadar sadece akademik makaleler ve denemeler yazan saygın bir Bologna Üniversitesi profesörüydü. "Roman yazmak, gerçeği inkar etmektir" diyecek kadar kurgudan uzaktı. Ancak bir gün "bir rahibi zehirlemek istediği" fikrinden yola çıkarak Gülün Adı'nı (Il nome della rosa, 1980) yazdı.
Bu roman, bir polisiye kurgusunun içine Ortaçağ teolojisini, Aristo'nun kayıp kitabını ve kütüphane labirentlerini yerleştirerek dünya çapında bir fenomen oldu. Eco, Sherlock Holmes mantığını 14. yüzyıl manastırına taşıdı. Romanın başarısı, "zor ve entelektüel" kitapların da çok satabileceğini kanıtladı.
Foucault Sarkacı (1988) ; Roman, bir yayınevinde çalışan üç editörün, eğlence olsun diye uydurdukları "Büyük Plan" adlı bir komplo teorisinin, fanatik örgütler tarafından gerçek sanılmasını ve başlarına bela olmasını anlatır. Eco burada Tapınak Şövalyeleri'nden Gül-Haçlılara kadar tüm gizli tarih anlatılarını didik didik eder ve insanın "anlam arama" hastalığını eleştirir.
2010’da yayımlanan Prag Mezarlığı; Başkarakter Simonini, tarihteki en büyük antisemitik yalanlardan biri olan Siyon Liderlerinin Protokolleri belgesini uyduran bir sahtekardır. Eco bu kitapta, nefretin nasıl kurgulandığını, devletlerin ve istihbarat servislerinin (özellikle Fransız, Rus ve İtalyan gizli servisleri) halkı manipüle etmek için nasıl "sahte düşmanlar" yarattığını belgelerle anlatır. (Not: Bu bir "soykırım romanı" değildir; soykırıma giden zihniyetin mutfağını, "belge sahteciliğini" anlatan siyasi bir romandır).
Eco, 30.000'den fazla kitabı olan efsanevi bir kütüphaneye sahipti. Nassim Taleb'in de sıkça atıf yaptığı "Anti-Kütüphane" kavramının sahibidir: "Okunmuş kitaplar, bildiğiniz şeylerdir. Kütüphanenizde asıl değerli olanlar, henüz okumadığınız kitaplardır; çünkü onlar bilmediğiniz şeyleri temsil eder."
Eco, 2016'da pankreas kanserinden öldüğünde ardında sadece romanlar değil, faşizmin 14 özelliğini sıraladığı Ur-Faşizm gibi, günümüz politikasını anlamak için elzem olan manifestolar da bıraktı. O, modern dünyanın en büyük "hafızası"ydı.
"Kitaplar inanmak için değil, araştırmak içindir. Bir kitap okurken kendimize onun ne dediğini değil, ne anlama geldiğini sormalıyız." — Umberto Eco
