Tünel (The Tunnel)

Romanın anlatıcısı William Frederick Kohler, Orta Batı Amerika'da bir üniversitede tarih profesörüdür. Yıllarını "Suçluluk ve Masumiyet" (Guilt and Innocence) adını verdiği, Nazi Almanyası ve Holokost üzerine yazdığı devasa tarih çalışmasına adamıştır. Kitap bittiğinde, Kohler bu çalışmaya bir "giriş" bölümü yazmak üzere masasına oturur. Ancak o giriş yazısı bir türlü çıkmaz. Bunun yerine Kohler, kendi hayatı, mutsuz evliliği, nefret ettiği meslektaşları, sorunlu çocukluğu ve içindeki bastırılmış öfke hakkında, kimsenin okumasını istemediği, son derece kişisel ve zehirli bir metin yazmaya başlar.
Kohler, bu "gizli metni" karısının bulmasından korktuğu için, yazdığı sayfaları (ve aynı zamanda kendisini) saklamak amacıyla evinin bodrumunda gizlice bir tünel kazmaya başlar. Roman ilerledikçe, bodrumda kazılan bu fiziksel tünel ile Kohler'in zihninin karanlık dehlizlerine açılan metaforik tünel iç içe geçer. Kohler, Nazi Almanyası'nı çalışırken aslında kendi içindeki faşisti keşfetmiştir. Karısına duyduğu soğukluk, çocuklarına olan ilgisizliği, meslektaşlarına olan kibri ve geçmişteki bir aşk ilişkisinin (Lou) hayaleti, tünelin toprağına karışır.
Metin, geleneksel roman formlarını yıkar; bazen bir şiire, bazen bir listeye, bazen de sayfa üzerinde bir şekle (Limerick, grafik, karalama) dönüşür. Kohler, "Faşizm İdeal Partisi" (PdP) adında hayali bir parti kurar, kendi sancağını ve sembollerini çizer. Kitap, tarihin "büyük kötülükleri" (Hitler, Naziler) ile sıradan insanın "küçük kötülükleri" (kıskançlık, ilgisizlik, küçük düşürme arzusu) arasında aslında çok ince bir çizgi olduğunu gösterir. Tünel, bir kaçış yolu mudur yoksa Kohler'in kendi mezarı mıdır, belirsizdir. Gass, okuru "kelimelerin içine hapsederek" Kohler'in o boğucu dünyasını bizzat deneyimletir.