Fuzûlî (Asıl adıyla Mehmed bin Süleyman, d. 1483 civarı – ö. 1556), Klasik Türk edebiyatının sadece en büyük lirik şairi değil, aynı zamanda ıstırabı ve "aşk" kavramını ontolojik bir merkeze oturtan en derinlikli mutasavvıf (Sufi) felsefecisidir. Günümüzde Irak sınırları içinde kalan Kerbela, Necef veya Bağdat çevresinde doğmuş ve ömrü boyunca bu coğrafyadan, yani Şiî-Sünnî çatışmalarının, siyasi istikrarsızlıkların ve bedevi kültürünün merkezinden hiç ayrılmamıştır. Arapça, Farsça ve Türkçeye kusursuz derecede hakimdir; matematik, astronomi, tıp ve İslam bilimleri (tefsir, hadis) alanlarında çok güçlü bir medrese eğitimi almıştır.
Mahlas olarak seçtiği "Fuzûlî" kelimesi, onun hem kibrini hem de tevazusunu aynı anda yansıtır; kelime hem "gereksiz, yersiz, fuzuli olan" anlamına gelir hem de "erdemler, faziletler" (fazl kelimesinin çoğulu) demektir. Başka şairlerin bu mahlâsı almak istemeyeceğini düşünerek, eserlerinin başka isimlerle karışmasını engellemek için bu adı seçtiğini bizzat kendisi belirtir. Osmanlı saray şairlerinin (örneğin Bâkî'nin veya Nef'i'nin) aksine hiçbir zaman refah ve ihtişam içinde yaşamamıştır. Kanuni Sultan Süleyman 1534'te Bağdat'ı fethettiğinde padişaha ve sadrazamlara kasideler sunarak himaye arayışına girmiş, kendisine günlük 9 akçe maaş bağlanmıştır. Ancak bu maaşı alamaması üzerine bürokrasideki yozlaşmayı, rüşveti ve liyakatsizliği edebiyat tarihinin en keskin siyasi hicivlerinden biri olan Şikâyetnâme ile tarihe kazımıştır.
Fuzûlî'nin şiir felsefesi "aşk derdiyle hoşem, el çek ilacımdan tabip" dizesinde özetlenen, acıyı bir arınma ve tanrısal hakikate ulaşma aracı olarak gören tasavvufi bir temele dayanır. Onun için "mecazi aşk" (bir insana duyulan dünyevi aşk), "hakiki aşka" (Tanrı'ya duyulan mutlak aşka) geçiş için yanılması gereken bir cehennem, bir stajyerlik aşamasıdır. 1556 yılında Bağdat'ı kasıp kavuran büyük veba salgınında hayatını kaybetmiştir. O, sarayların değil, ıstırabın, çölün ve gözyaşının şairidir.
