Hâfız-ı Şirâzî (Asıl adıyla Hâce Şemseddin Muhammed, d. 1315 civarı – ö. 1390), 14. yüzyıl Fars edebiyatının sarsılmaz otoritesi ve dünya edebiyatında şiirsel çokanlamlılığın (īhām) en büyük ustasıdır. İran'ın güneyindeki Şiraz'da doğmuş ve Moğol İlhanlı İmparatorluğu'nun çöküşünden Timur'un yıkıcı istilalarına kadar uzanan olağanüstü kanlı ve kaotik bir geçiş döneminde yaşamıştır. "Hâfız" mahlâsını, Kur'an'ı on dört farklı kıraatle (okuyuş biçimiyle) ezbere bilmesinden almıştır. Güçlü bir teoloji, felsefe ve astronomi eğitimi almasına rağmen, hayatını resmi bir din adamı veya medrese hocası olarak değil, sarayların ve sokakların bir gözlemcisi olarak geçirmiştir.
Hâfız'ın edebi ve felsefi şahsiyeti, kendisinden önceki iki büyük kutbun mutlak bir sentezidir: Sadi'nin dünyevi, pratik aklı ile Mevlânâ'nın (Rûmî) aşkın, tasavvufi coşkusu Hâfız'ın şiirinde tek bir potada erir. Onun dünya edebiyatına en büyük felsefi katkısı "Rind" (çoğulu Rindân) kavramını bir yaşama biçimi ve ahlaki ideal olarak kusursuzlaştırmasıdır. Rind; dışarıdan bakıldığında günahkar, şarap içen, kurallara uymayan ancak iç dünyasında riyadan (ikiyüzlülükten) tamamen arınmış, Tanrı'ya doğrudan ve saf bir aşkla bağlı olan özgür aydındır. Hâfız, ömrü boyunca şekilci din adamlarına (zahit, vaiz, müftü) ve dini şahsi çıkarları için kullanan siyasetçilere karşı acımasız bir entelektüel savaş vermiştir.
Siyasi çalkantılar nedeniyle hayatı boyunca Şiraz'ı (kısa bir Yezd sürgünü hariç) neredeyse hiç terk etmemiştir. Ebu İshak ve Şah Şücâ gibi yerel hükümdarların himayesine girmiş, edebi liyakati sayesinde Timur'un bile saygısını kazanmıştır. Şiirleri daha o hayattayken Hindistan'dan Anadolu'ya kadar yayılmış, ölümünden sonra ise Goethe, Nietzsche ve Emerson gibi Batılı düşünürleri derinden etkileyerek evrensel bir kanona dönüşmüştür. Şiraz'daki türbesi (Hâfıziyye), bugün sadece edebi bir anıt değil, felsefi bir özgürlük mabedi olarak kabul edilir.
