Maksim Gorki (Aleksey Maksimoviç Peşkov)

Gorki’nin hayatı, seçtiği mahlasın hakkını verircesine zorluklarla başladı. Beş yaşındayken babasını kaybetti, annesi yeniden evlenince sert bir disipline sahip olan büyükbabasının yanında büyüdü. Dokuz yaşında çalışmaya başladı; ayakçılık, bulaşıkçılık ve gemilerde aşçı yamanlığı yaptı. Bu dönemde okuma tutkusunu, gemideki bir aşçının kütüphanesi sayesinde keşfetti. On bir yaşında tamamen öksüz kalınca "insanlar arasına" karışarak Rusya’yı boydan boya yürüyerek gezmeye başladı.

1892 yılında ilk öyküsü "Makar Çudra" bir gazetede yayımlandı. Ardından gelen "Çelkaş" ve "Yirmi Altı Adam ve Bir Kız" gibi eserleriyle kısa sürede ün kazandı. Eserlerinde daha önce Rus edebiyatının pek odaklanmadığı "ayak takımı"nı, evsizleri, serserileri ve ağır işçileri tüm çıplaklığıyla anlattı.

Siyasi görüşleri nedeniyle Çarlık rejimiyle sürekli başı derde girdi. 1905 devrim girişimine destek verdiği için hapse atıldı; ancak Avrupa’daki aydınların (Victor Hugo, Anatole France gibi) baskısıyla serbest bırakıldı. 1906’da en ünlü eseri kabul edilen, işçi sınıfının uyanışını anlatan "Ana" romanını Amerika'da sürgündeyken kaleme aldı.

Sağlık sorunları (verem) ve siyasi baskılar nedeniyle uzun yıllar İtalya'nın Capri adasında yaşadı. 1917 Bolşevik Devrimi'nden sonra Rusya'ya döndü ancak Lenin ve Troçki ile zaman zaman fikir ayrılıkları yaşadı; özellikle devrimin sertleşen yöntemlerini eleştirdi. 1921'de tekrar yurt dışına çıktı, 1932'de Stalin'in özel davetiyle kesin olarak ülkesine döndü.

Hayatının son döneminde Sovyet edebiyatını organize etme görevini üstlendi. 1936'daki ölümü hala gizemini korumaktadır; bazı kaynaklar doğal sebeplerden (zatürre) öldüğünü söylerken, bazıları Stalin tarafından zehirletildiğini iddia eder.

Gorki; Çocukluğum, Ekmeğimi Kazanırken ve Benim Üniversitelerim adlı otobiyografik üçlemesiyle bir insanın en dipten nasıl zirveye çıkabileceğini ve "hayat üniversitesini" nasıl bitirdiğini tüm dünyaya kanıtlamıştır.