Henry James, edebiyatın "Bekar Prensi"dir. Hayatı boyunca hiç evlenmemiş, bir skandala karışmamış, savaşlara katılmamış; ancak insan ruhunun en karanlık savaşlarını, Londra ve Paris'in en şık salonlarında, elinde bir çay fincanıyla gözlemlemiştir.
I. "Otel Çocukları"
Henry, New York'un en varlıklı ve entelektüel ailelerinden birine doğdu. Babası, çocuklarının tek bir ülkeye veya kültüre ait olmasını istemeyen eksantrik bir adamdı. Bu yüzden James ve kardeşleri, çocukluklarını Avrupa'nın otellerinde, Cenevre, Paris ve Londra arasında sürekli seyahat ederek geçirdiler. Bu köksüzlük, James'in romanlarındaki o meşhur **"Uluslararası Tema"**yı (International Theme) yarattı: Saf ve deneyimsiz Amerikalıların, kültürlü ama yozlaşmış Avrupalılarla karşılaşması. O, her iki kıtaya da aitti ama ikisinde de "yabancı"ydı.
II. "Gizemli Yara" (The Obscure Hurt)
Gençliğinde, Amerikan İç Savaşı patlak verdiğinde, James bir yangına müdahale ederken sırtından (veya belinden) ciddi şekilde yaralandı. Bu yaraya kendisi "Gizemli Yara" (The Obscure Hurt) adını verdi. Bu sakatlık onu savaştan uzak tuttu. Edebiyat eleştirmenleri, bu "yara"nın aslında fizikselden çok psikolojik (belki de cinsel yetersizlik veya bastırılmış eşcinselliği) bir sembol olduğunu, onun hayata "katılımcı" olarak değil, hep bir "izleyici" olarak kalmasına neden olduğunu söylerler. O, eylemin değil, gözlemin adamıydı.
III. "Vidanın Dönüşü" ve Hayaletler
James, sadece salon romanları yazmadı. 1898'de yazdığı "Yürek Burgusu" (The Turn of the Screw) ile korku edebiyatını sonsuza dek değiştirdi. Bu romanı, şömine başında anlatılan klasik hayalet hikayelerinden sıkıldığı için yazdı. Amacı, hayaleti değil, "korkuyu yaşayan zihni" anlatmaktı. Freudyen okumalara o kadar açıktı ki, bugün hala "Mürebbiye gerçekten hayalet mi gördü, yoksa cinsel baskı yüzünden delirdi mi?" sorusu edebiyat fakültelerinde tartışılır.
IV. "Büyük Usta" (The Master) ve Dikte Yılları
Kariyerinin son döneminde (The Major Phase), sağ elindeki kramp (yazmaktan kaynaklı) nedeniyle kalem tutamaz hale geldi. Bir daktilograf tuttu ve romanlarını yüksek sesle söyleyerek (dikte ederek) yazdırmaya başladı. Bu yöntem, onun üslubunu değiştirdi. Konuşarak yazdığı için cümleleri uzadıkça uzadı, virgüllerle bölünen, labirent gibi, iç içe geçmiş devasa paragraflar ortaya çıktı. The Golden Bowl (Altın Kase) gibi son dönem eserlerini okumak, bu yüzden ciddi bir zihinsel efor gerektirir.
V. Son Sözler
Hayatının sonuna doğru, İngiltere Kralı tarafından Liyakat Nişanı (Order of Merit) ile ödüllendirildi. 1916'da felç geçirdiğinde, zihni gerçeklikle bağını kopardı. Son günlerinde kendisini Napolyon Bonapart sandığı ve mektuplarını "Napolyon" olarak imzaladığı söylenir. Ölmeden hemen önceki son sözleri, tüm hayatının bir özeti gibiydi: "İşte, o seçkin şey (ölüm) sonunda geldi."
Mezarı Amerika'da, ailesinin yanındadır ama ruhu, Londra'nın sisli sokaklarında kalmıştır.
