William Gaddis, Amerikan edebiyatının "gizli devi"dir. Harvard Üniversitesi'nde eğitim gördü ancak "bir polis memuruyla girdiği münakaşa" ve alkol nedeniyle son sınıfta okuldan atıldı. Bir süre The New Yorker dergisinde "bilgi kontrolü" (fact-checker) olarak çalıştı, ardından Panama ve Kosta Rika'da ağır iş makinesi operatörlüğü gibi ilginç işler yaptı.
1955'te yayımlanan ilk romanı The Recognitions, Flaman ressamların tablolarını taklit eden bir ressamın (Wyatt Gwyon) hikayesi üzerinden, modern dünyada "orijinalliğin imkansızlığını" anlatıyordu. 1000 sayfalık bu dev eser, o dönem eleştirmenler tarafından "okunamaz, ukala ve gereksiz" bulunarak yerin dibine sokuldu. Kitap ticari bir fiyasko oldu. Gaddis bu başarısızlık üzerine küserek edebiyat dünyasından çekildi.
Gaddis, hayatını kazanmak için yaklaşık 20 yıl boyunca Pfizer, Eastman Kodak ve IBM gibi dev şirketlerde "kurumsal metin yazarı" ve halkla ilişkilerci olarak çalıştı. "memuriyet ve bürokrasi" dilinin o soğukluğunu, kapitalizmin absürt işleyişini bu yıllarda içeriden öğrendi. Bu deneyim, 1975'te yayımlanan ikinci romanı J R'ı doğurdu.
-
Konusu: 11 yaşındaki bir çocuğun (J R), okulundaki ankesörlü telefonu kullanarak kâğıt üzerinde devasa bir finans imparatorluğu kurmasını anlatır.
-
Tekniği: Kitap neredeyse tamamen diyaloglardan oluşur; borsa manipülasyonları, hukuksal jargon ve anlamsız kurumsal konuşmalar, okuyucunun üzerine bir çığ gibi düşer. Bu kitapla Gaddis, 20 yıllık suskunluğunu bozup Ulusal Kitap Ödülü'nü kazandı.
Gaddis'in hukuk sistemini ve dava açma çılgınlığını eleştirdiği A Frolic of His Own (1994), yine diyaloglar ve mahkeme tutanakları üzerinden ilerleyen bir kara mizahtı. Kendi sanatını izinsiz kullanan bir sanatçıya, bir köpeğe ve hatta kendisine dava açan karakterlerle dolu bu kitap, hukuk dilinin adaleti sağlamak için değil, gerçeği çarpıtmak için nasıl kullanıldığını gösterdi.
Ölümünden hemen önce tamamladığı ve 2002'de yayımlanan Agapē Agape, yatağında ölümü bekleyen bir yazarın, mekanikleşen sanat ve player piano (otomatik piyano) tarihi üzerine sayıklamalarından oluşan tek bir monologdur. Thomas Bernhard'a bir saygı duruşu niteliğindedir.
William Gaddis, "zor kitapların" yazarı olarak bilinmekten gurur duyardı. Okurun çaba göstermesini isterdi:
"Sizden ne istiyorum? Sadece tüm dikkatinizi."
