İngiliz antropolojisinin kalbinde, her türlü aşırılıktan, teatrallikten ve kamusal alanda duygu gösterisinden duyulan derin bir ontolojik dehşet yatar. Akdeniz toplumlarında öfke, sevinç veya keder dışa vurularak yaşanırken; İngiliz toplumunda bu duygular içe doğru patlar. "Stiff upper lip" (titremeyen üst dudak) kavramı, salt Viktorya dönemi bir askeri metanet kuralı değil; aynı zamanda başkalarını kendi duygusal yükünle rahatsız etmemeye dayalı bir sosyal sözleşmedir. Utanç ve mahcubiyet (embarrassment), bir İngiliz'in en büyük kabusudur. Bu nedenle, samimiyet çoğu zaman bir tehdit olarak algılanır; aradaki görünmez mesafeyi korumak, nezaketin (politeness) temel şartıdır.
İngiliz dili, gerçeği olduğu gibi ifade etmekten ziyade, onu yumuşatmak, dolaylı hale getirmek ve keskin köşelerini yontmak üzere tasarlanmış bir sosyal zırhtır. "Understatement" (bir şeyi olduğundan daha az, daha önemsiz göstererek ifade etme) sanatı, bu kültürün temelidir. Korkunç bir felaket karşısında "Küçük bir aksilik oldu" demek veya muazzam bir başarıyı "Fena değil" (not bad) diyerek geçiştirmek, kibrin ve aşırı ciddiyetin panzehridir. İroni, İngilizlerin hava yastığıdır; hem kendileriyle dalga geçerek (self-deprecation) potansiyel eleştirileri önceden savuştururlar hem de Amerikan tarzı aşırı coşkulu samimiyetten (earnestness) kendilerini korurlar.
Bir İngiliz için sıra beklemek (queuing), salt bir düzen ihtiyacı değil, seküler bir ibadettir. Yeryüzündeki hiçbir toplum, sıraya girmeye bu kadar ahlaki bir değer yüklememiştir. Sıra, Common Law'un (Ortak Hukuk) ete kemiğe bürünmüş halidir: Yazılı bir kural yoktur, polis beklemez, ancak herkes kimin kimden sonra geldiğini bilir. Birinin sırayı bozması (jumping the queue), sosyal sözleşmenin yırtılması, adalet duygusunun alenen ihlal edilmesidir. Ancak bu ihlale verilen tepki bağırarak kavga etmek değil; failin arkasından "tut-tut" diye sesler çıkarmak, göz devirmek veya agresif-pasif bir şekilde boğaz temizlemektir. Bu, görünmez bir sosyal kontrol mekanizmasının antropolojik zirvesidir.
İngiliz pub'ı (Public House - Kamu Evi), Kıta Avrupası'ndaki kafelerden veya Amerikan barlarından tamamen farklı bir fonksiyona sahiptir. Evdeki o katı mahremiyetin ve dışarıdaki sınıf duvarlarının geçici olarak askıya alındığı tek sosyal alandır. Barda içki siparişi vermek için "round" (sırayla tüm gruba içki ısmarlama) ritüeli, pre-modern kabilelerdeki karşılıklılık ilkesinin (reciprocity) modern bir simülasyonudur. Pub, devlete, monarşiye ve hatta çekirdek aileye karşı sığınılan, kendi yazılı olmayan kuralları (bar taburesi hiyerarşisi, göz temasıyla barmen çağırma sanatı) olan bir tür alt-kültür kilisesidir.
İngilizler, bir işi çok fazla çabalayarak (try-hard) veya aşırı profesyonelce yapanlara karşı tarihi bir güvensizlik besler. İdealize edilen figür, "Beyefendi Amatör"dür (Gentleman Amateur). Sporu, bilimi veya sanatı para için veya ölümüne bir hırsla değil, "sadece ilgi duyduğu için" zarafetle yapan kişi yüceltilir. Bununla bağlantılı olarak "eksantriklik" (tuhaflık), bir delilik belirtisi değil, bireysel özgürlüğün en yüksek formu olarak kabul görür. Yırtık pırtık bir tüvit ceketle gezen bir dük veya arka bahçesinde buharlı tren inşa eden bir kasabalı, toplumun konformizmine karşı bir sigorta subabı olarak el üstünde tutulur.
Fransız bahçeleri (Versay örneği) doğaya insanın rasyonel ve geometrik tahakkümünü simgelerken; İngiliz bahçesi, doğanın "kendi halindeymiş" gibi görünmesi için muazzam bir çaba harcanarak tasarlanmış kaotik bir düzendir. İngiliz'in bahçesiyle kurduğu ilişki, toplumuyla kurduğu ilişkinin metaforudur: Her şey organik, doğal ve geleneksel görünmelidir, ancak arka planda acımasız bir budama, kontrol ve sınıflandırma (yabani otları ayıklama) işlemi vardır. Bahçecilik, duygusal bastırmanın toprağa yönlendirilmiş estetik bir formudur.
İngiliz toplumunun en çarpıcı antropolojik çelişkilerinden biri, hayvanlara gösterilen şefkatin, çoğu zaman çocuklara veya komşulara gösterilen şefkati fersah fersah aşmasıdır. İngiltere'de Hayvanlara Eziyeti Önleme Derneği (RSPCA), çocukları koruma derneğinden onlarca yıl önce kurulmuştur. Köpekler ve atlar, statü sembolü olmalarının ötesinde, duygusal mesafenin tehlikesizce aşılabildiği tek varlıklardır. Bir İngiliz, trende yanına oturan yabancıyla göz teması kurmaktan ölümüne korkarken, o yabancının köpeğiyle saatlerce şefkatle konuşabilir. Hayvan, sosyal risk barındırmayan yegane iletişim kanalıdır.
Modern aDNA (antik DNA) çalışmaları, İngiliz gen havuzunun karmaşık bir mozaik olduğunu kanıtlamıştır.
Doğu ve güney İngiltere'de Anglo-Sakson genetik mirası dominantken (%30-40 oranında), yerel Kelt genetiği tamamen yok olmamış, özellikle kırsal kesimlerde asimile olarak varlığını sürdürmüştür. İngilizler biyolojik olarak, istilacı Cermenler ile yerli Britonların genetik bir karışımıdır. "Safkan Anglo-Sakson" söylemi bilimsel olarak temelsizdir.
İngiltere, modern kapitalizmin ve sanayi toplumunun antropolojik laboratuvarıdır.
Çitleme (Enclosure) Hareketleri: 16. yüzyıldan itibaren feodal ortak tarım arazilerinin aristokrasi tarafından etrafının çevrilerek (çitlenerek) özel mülkiyete ve karlı koyun yetiştiriciliğine (yün ticareti) ayrılması, köylüleri topraksızlaştırmıştır. Topraksız kalan bu devasa kitle, şehirlere göç ederek Sanayi Devrimi'nin ucuz, proleter işgücünü oluşturmuştur.
Tüccar Kapitalizmi: East India Company (Doğu Hindistan Şirketi) gibi yapılar, devlet destekli ticari işletmelerin kıtaları nasıl yönetebileceğinin ilk örneklerini sunarak, İngilizleri küresel tedarik zincirlerinin efendisi yapmıştır.
İngiliz zihniyetinin omurgası Ampirizm (Deneycilik) ve Pragmatizm'dir.
Sağduyu (Common Sense) Kültü: Kıta Avrupası (özellikle Fransa ve Almanya), dünyayı soyut teoriler, büyük ideolojiler ve rasyonalizm (Descartes, Hegel) üzerinden açıklamaya çalışırken; İngiliz zihniyeti (Bacon, Locke, Hume) sadece deneye, gözleme ve pratik faydaya odaklanır. "Eğer bir şey çalışıyorsa, onu teorize etmeye gerek yoktur."
Tedrici Evrim: İngilizler keskin devrimlerden (Fransız Devrimi gibi) nefret eder. Sorunları, sistemi tamamen yıkarak değil, var olan geleneksel kurumların içini pragmatik reformlarla (Magna Carta'dan itibaren) kademeli olarak değiştirerek çözerler.
İngilizce, sınıf savaşının dilbilimsel bir fosilidir. 1066 Norman istilası, dili ortadan ikiye bölmüştür.
Anglo-Sakson (Alt Sınıf) Kökeni: Günlük yaşam, temel ihtiyaçlar ve doğaya dair kısa kelimeler Cermen (Anglo-Sakson) kökenlidir: cow (inek), pig (domuz), sweat (ter), house (ev). Bunlar toprağı işleyen serflerin dilidir.
Norman-Fransız (Elit Sınıf) Kökeni: Yönetim, hukuk, diplomasi ve pişmiş yemeğe dair kelimeler ise Fransız/Latin kökenlidir: beef (sığır eti), pork (domuz eti), justice (adalet), mansion (konak). Tarladaki canlı hayvana köylü (cow), masaya gelen etine ise efendi (beef) adını vermiştir. İngilizce, bu elit-halk sentezinin kelime dağarcığıdır.
İngiliz Hukuku (Common Law - Ortak Hukuk), devletin bireye dikte ettiği bir sistem değil, toplumun kendi içinden çıkardığı bir organizmadır.
Kıta Avrupası, Roma Hukuku kökenli, yukarıdan aşağıya yazılmış katı kanun maddeleriyle (Code Civil) yönetilirken; İngiliz hukuku, hakimlerin geçmişteki emsal kararlarına (precedents), geleneklere ve pratik sağduyuya dayanır. Bu sistem, bireyin mülkiyetini ve özgürlüğünü devletin mutlak gücüne karşı korumak üzere aşağıdan yukarıya evrimleşmiş, Anglo-Sakson dünyasının özgürlük anlayışının temelini atmıştır.
Görkemli Yalnızlık (Splendid Isolation) ve Ada Kalesi Miti: İspanyol Armada'sının yenilgisinden İkinci Dünya Savaşı'ndaki Britanya Savaşı'na (Blitz) kadar, İngiliz kolektif hafızası, dış dünyaya tek başına kafa tutan, boyun eğmez "ada kalesi" nostaljisi üzerine kuruludur.
Yapısal Unutma: Buna karşılık, İmparatorluk tarihinin karanlık sayfaları (İrlanda Patates Kıtlığı'ndaki politikaların yol açtığı soykırımsal ölümler, Hindistan'daki Bengal Kıtlığı, Mau Mau İsyanı'ndaki toplama kampları veya Transatlantik köle ticaretindeki kurucu rol) kamusal müfredattan ve ulusal hafızadan genellikle dışlanır veya minimize edilir.
Demografik çekirdek Birleşik Krallık içindeki İngiltere'dir (yaklaşık 56 milyon). Bunun dışında ABD, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda'daki kurucu ve dominant "beyaz, Anglo-Sakson" (WASP) nüfus, doğrudan İngiliz etnik ve kültürel kökeninden gelmektedir.
Dilbilimsel: En yakın akrabaları, Avrupa anakarasındaki Frizler (Kuzey Hollanda/Almanya) ve Hollandalılardır.
Biyolojik: Komşuları olan Galliler, İskoçlar ve İrlandalılar ile (Kelt kültürünü benimsemiş olsalar da) derin bir biyolojik akrabalıkları vardır. Ayrıca Kuzey Almanya ve Danimarka halklarıyla doğrudan ortak ataları paylaşırlar.
İngilizlerin küresel mirası, sadece bir kültürel yayılım değil, moderniteyi tanımlayan işletim sistemidir:
Parlamenter Demokrasi Sistemi: "Westminster modeli" olarak bilinen meşruti monarşi ve temsili parlamento yapısı.
Sanayi ve Teknoloji: Buhar makinesinden demiryollarına kadar modern endüstriyel yaşamın altyapısı.
Evrensel Dil (Lingua Franca): Küresel bilim, ticaret, havacılık ve diplomasinin yegane aracı olan İngilizce.
Spor Antropolojisi: Futbol, kriket, ragbi ve tenis gibi oyunların köylerde oynanan düzensiz oyunlardan çıkartılıp, modern kurallara bağlanarak kurumsallaştırılması (Viktorya dönemi ahlak anlayışının bir ürünü olarak).
