21. Bölüm — Hazine, Kiler, Lengi Oda (İçoğlan)

Aſna ¹ adındaki odada Aslaoglandari ² bulunur. Kimisinin günlük on, kimisinin on beş Aſperos geliri ve yılda iki kıyafet istihkakı vardır.

Görevleri o odayı veya Hazineyi özenle muhafaza etmektir; zira içeride saf altından yapılmış her türlü değerli kıyafet, çok çeşitli altın ve gümüş eşyalar ³, değerli taşlar, altın ve daha nicesi bulunur. İmparator bir şey istediğinde bunu onun önüne getirmek için buraya atanmışlardır.

Bunlar da Aſnadarbaſcia ⁴ adında bir Eunucho'nun emri altındadır. Bu, 'Hazine Ustası' veya 'Gümüş Ustası' anlamına gelir; hazinelerin anahtarları ondadır. Ancak, üzerinde bulunan diğer iki kişinin bilgisi ve izni olmadan kendi başına hiçbir yeri açamaz. Bu kişilerden birine Teſtcder ⁵, diğerine Niſang ⁶ denir; bunlar sandıkların ve hazine odasının kapısının koruyucuları ve mühürdarlarıdır. Bu üçünden hiçbiri diğerleri olmadan kapıyı açamaz. Bu Aſnadarbaſcia'nın günlük yüz elli Aſperos geliri vardır. Gümüş odasından çıkarılan her hazineden yüzde iki pay alır; bu paranın üçte biri Baş Mühürdar Teſteder'e ⁷, diğeri Baş Eunucho olan Tacutaga'ya ⁸ gider, kalan üçte birini kendine saklar. Diğerleri gibi dilediği zaman Türk'ün atlarına binme hakkına sahiptir.

Sarayın bir köşesinde Chiler ⁹ adı verilen bir oda veya mahzen bulunur. İçerisinde yirmi ile yirmi iki yaşlarında yirmi beş genç kalfa bulunur; bunlara Chileroglandari ¹⁰, yani Çeşnicibaşılar/Kiler hizmetkârları denir. Bu odayı ve mahzeni beklerler; içeride Julep ¹¹, şeker, her çeşit baharat ve Efendilerinin ¹² özel mutfağına ait muhafaza edilen tüm malzemeler bulunur. Bu gençlerin de günlük yedi Aſperos ¹³ maaşları vardır ve yılda iki kez Şam kumaşı ¹⁴ veya ipek satenden kıyafet alırlar. Sürekli olarak nöbet tutmalı ve el altında bulunmalıdırlar; Sultan savaşa, sefere çıkmadığı sürece saraydan asla dışarı çıkmazlar. Yegâne eğlenceleri okuma yazma öğrenmek ve ok atmaktır. Başlarında Chilergibaſcia ¹⁵ adında bir Eunuchum ¹⁶ vardır ki, kilerdeki her şey onun gözetimi altındadır. Günlük yüz Akçe maaşı vardır ve diğerleri gibi yılda iki kez giydirilir. Ayrıca bu yıllık gelirinin ötesinde, Kiler'e düşen imparatorluk rantlarından ve gelirlerinden otuz bin Akçe daha kazanır; zira her şey onun elinden geçmek zorundadır. Dilediği zaman Sultan'ın atlarına da binebilir.

Lengioda ¹⁷ adı verilen, "Yeni Saray" anlamına gelen bir binada, saraya yeni gelmiş tüm genç erkek çocuklar yaşar. Akıncıların/Korsanların ¹⁸ Sultan'a sundukları hediyelere veya decimiern ¹⁹ sistemine göre sayıları seksen ile yüz civarında değişir. Bu okulda bulunmalarının sebebi öncelikle genel Türkçe dilini anlamayı ve konuşmayı öğrenmeleridir. Bir çocuk orada beş ya da altı gün geçirdikten sonra ona alfabeyi gösterirler. Bu okulda pek çok Usta vardır; ilki okumaya yeni başlayanlara ilk yıl eğitim verir. İkincisi onlara Curaam in Morauiſcher Sprach ²⁰ okumayı, tefsiriyle birlikte öğretir ve onlara kendi inançlarının ile emirlerinin maddelerini gösterir. Üçüncüsü, Kur'an'dan sonra diğer Farsça kitapları okumayı ve yazmayı öğretir; her ne kadar yazmayı pek isteyerek öğrenmeseler de. Dördüncüsü ise onlara, kendi dillerinde ustaca yazılmış diğer Moretſchken ²¹ kitapları okutur. Bu çocukların ilk yıl ihtiyaçları için günde iki Akçe, ikinci yıl üç, üçüncü yıl dört Akçe maaşları vardır; yaşları ilerledikçe maaşları ve gelirleri de artar. Yılda iki kez al kırmızısı ²² kıyafetler, yazın ise beyaz ketenden kıyafetler alırlar. Usta ve Öğretmenlerin on Akçe maaşları vardır. Bazen Sultan onlara bir onur kıyafeti ²³ de lütfeder, ancak bu diğer hizmetkârlardaki gibi düzenli değildir. Ne zaman bir çocuk veya öğrenci okuldan mezun olup ²⁴ Alibaſcia ²⁵ huzuruna çıksa, hocalarına beş yüz Akçe verilir, onlar da bunu aralarında bölüşürler.

Usta ve Öğretmenlerin Sultan'dan kesin bir talimatı vardır: Bir çocuğu günde bir defadan fazla dövemez ve cezalandıramazlar. Hiçbirine ince, narin bir sopayla on darbeden fazla vuramazlar. Gençleri falakaya yatıracaklarında ²⁶ süreç şöyle işler: Çocuğu boylu boyunca yere yatırırlar; ayaklarını içi delinmiş, sıkıca ve hareketsiz yatmaları için özel olarak yapılmış bir kütüğe veya tahtaya ²⁷ geçirirler. Ardından giydikleri Borzachinlein ²⁸ üzerinden ayak tabanlarına sopayla on darbe vurur ve sonra onu çözerler. Eğer bir usta veya öğretmen on darbeden fazla vurursa ya da Sultan'ın iradesi ve emri dışında çocuğu falakaya yatırıp döverse, derhal eli kesilir. En büyük merhamet gösterilip affedilse bile en azından saraydan kovulur ve tüm gelirinden mahrum bırakılır.

Bu çocuklara nezaret eden, tıpkı bir Saray Nazırı ²⁹ gibi onlara göz kulak olan bir Eunuchus ³⁰ da atanmıştır. Öğretmenler orada olmadığında ya da dışarı çıktıklarında, çocukların ihtiyaç duyduğu her şeyi o temin eder; o da aynı şekilde yılda iki kez ipeklere bürünür. Eğer okuldan güzel yüzlü ve iyi ahlaklı biri seçilip Sultan'ın Odasına ³¹ alınırsa, Sultan ona ³² iki veya üç bin Akçe bahşiş ya da altından güzel bir kıyafet hediye eder. Bazen de Sultan ona on veya on iki bin Akçe bağışlar ki bunu, ölmüş ruhlar için özel olarak belirlenmiş Mezmurları ³³ okuyan bazı çocuklara dağıtsın. Hadım bu parayı dilediği gibi dağıtır ama aslan payını kendine saklar.