15. Bölüm — Dolaman, Kavuklar, Kına ve Harem Kadınlarının Sokak Kıyafeti

Dolaman, Kavuklar, Kına ve Harem Kadınlarının Sokak Kıyafeti. Erkek Modası: Yakası dar, bedene oturan gömleklerin üzerine, aşağıya kadar inen ve ipekle/ketenle astarlanmış Doliman ¹ dedikleri bir kaftan giyerler. Üzerine üç parmak kalınlığında ipek bir kuşak bağlar, kuşağın üzerine ise 5-6 arşın uzunluğunda, gösterişli ve pahalı ² ikinci bir ipek/şifon üstlük alırlar. Saç bırakmaları yasaktır. Hz. Muhammed'in, "Hıristiyanlar şarap içtikleri için güçlüler; biz de kavrulmuş tahıl yiyip saçlarımızı kazıtalım ki gücümüz saça gitmesin, kaslara gitsin" dediğine inanılır. Başlarına önce yünden bir takke, üzerine kadife veya altın işlemeli bir kavuk ³, onun üzerine de 25-30 arşın uzunluğunda pamuklu bir sarık ⁴ sararlar. Ayakkabı olarak ucu sivri, altı demir çivili çizmeler/pabuçlar giyerler. Kadın Modası: Kadınların yakaları ve manşetleri altın, ipek ⁵ sırmalarla işlenmiş ince pamuklu gömlekleri vardır. Kaftanları/Feraceleri tamamen ipekten ve pahalı Şam ⁶ kumaşlarındandır. Erkekler gibi kuşak takarlar ancak kadınların kuşağı tamamen altın ve gümüş işlemelidir. Sokağa çıkarken omuzlarına kadar inen ince bir tafta ile ⁷ örtünürler. Evli veya aristokrat dullar, değerli taşlarla süslenmiş Fechel adında yüksek ⁸ bir başlık takar; diğer kadınlar ise gümüşten yapılmış, üç karış uzunluğunda ve tıpkı bir tekboynuzlu at ⁹ boynuzuna benzeyen Azug adlı bir başlık takarlar.

Bakireler ve diğer genç kızlar, saçlarını omuzlarından aşağı örgütsüz bir biçimde dalgalanmaya bırakırlar. Kadınlar ise daha önce bahsedilen kıyafetlerin üzerine, manto yerine Barami [Ferace / Bürüncük] adını verdikleri beyaz, saf ve ince bir keten giyerler; şehirlerde sokaklarda bu şekilde dolaşırlar. Yüzlerinin önüne, tıpkı İtalya'daki kadınların, bilhassa da Ventilelen [yüz peçesi] takan Venediklilerin yaptığı gibi, at kılından örülmüş son derece sanatsal ve tuhaf küçük bir disk veya siperlik tutarlar; bununla yüzlerini öyle örter ve gizlerler ki onları iyi görmek mümkün olmaz. Ve Türkiye'deki kadınlar, bu kıyafet içinde ve yüzleri örtülü bir hâlde, hemen hemen tüm şehirlerde, sokaklarda ve caddelerde sürekli olarak, büyük bir edep ve iffetle yürürler.

Türklerin istisnasız tümü biniciliğe büyük bir tutku duyar; bu nedenle iyi donatılmış atlara sahip olmaya özen gösterirler. Saf ve ince bacaklı, uzun, yüksek ve toynaklarının altı siyah olan atları en iyisi kabul ederler; zira siyah toynaklar sert ve güçlü bir tabiata, uzun ve saf ince bacaklar ise düz ve çevik bir koşucuya işaret eder. Bir atın, derler ki, gözleri büyük, kafası küçük, boynu uzun ¹⁰, arka kısmı veya ortası ön kafasına kıyasla biraz daha yüksek, kulakları kısa ve sert, ağzı geniş ve büyük, kuyruğu uzun ve atın tüm bedeni, bilhassa da karnı çok kalın ve yağlı olmamalıdır.

Hafif, çok geniş olmayan ve oldukça derin eyerler kullanırlar; bunları sıkıca bağlarlar. İçinde dimdik doğrulabilmeleri için kısa üzengiler, hafif bir gem ve atı sıkıştırmayacak ya da germeyecek şekilde yapılmış bir göğüslük kullanırlar; arka takımları ne çok kısa ne de çok uzundur. Atın üzerine, güzel ipek saçaklarla çevrili al kırmızısı ¹¹ bir örtü sererler.

Ve boyunlarının altında saf ipekten yapılmış, yaklaşık iki karış uzunluğunda, çok çeşitli renklerde zarif püsküller bulunur; bunların içine güzel, altından bir düğme veya elma asılmıştır. Kısa mahmuzları vardır. İşte atlarının bu şekilde donatılmış ve yaratılmış olmasını isterler; şehirlerde de bu şekilde gezintiye çıkarlar.

Güneşin altında Türkler kadar ava hevesli başka bir millet yoktur. Bu pratik sayesinde her türlü zahmete katlanmayı; sıcağa, dona, açlığa, susuzluğa ve diğer zorluklara sabırla tahammül etmeyi öğrenirler. Dağ tepe demeden, engebeli ve ıssız yerlerden, ormanlardan ve kayalıklardan atlarıyla avın peşinden koşar ve her türlü vahşi hayvanı avlarlar. Şayet bir av hayvanı, büyük ya da küçük olsun, köpekler tarafından düşürülüp boğulursa, onu orada bırakırlar; ülkelerinde yaşayan ne Türkler ne de Hıristiyanlar onu yer. Domuz avından yakaladıklarını ise Hıristiyanlara verirler.