10. Bölüm — Yargı Bağımsızlığı, Bedensel İnfazlar ve Yalancı Şahitlik

Yargı Bağımsızlığı, Bedensel İnfazlar ve Yalancı Şahitlik. Caldeleſcher ¹, dinî bilgisinin yanı sıra özellikle yaşlı ve olgun kişilerden seçilir ki gençliğin heveslerine veya kadınlara aldanmasın; halk onun kararlarına saygı duysun. Rüşvet ² alıp adaleti eğip bükmemesi için Sultan tarafından devasa bir maaşla ³ desteklenir. Kararlarına itiraz edilirse ⁴ konu Mophti'ye ⁵ gider; mühim işlerde ise Cadi ⁶ ile istişare edilir. Yargılama çok kısadır; Kazasker kitaplara bakar, şahitleri dinler ve kararı verir. Ancak işin içine işkence ⁷ veya infaz girecekse, dosya Subaſci'ye ⁸ havale edilir.

İnfazlar: Hırsızlar asılır ⁹, katillerin başı kesilir ¹⁰, dine küfredenler yakılır ¹¹, devlete ve sultana ihanet edenler ise kazığa oturtulur ¹² veya ölene dek bir atın kuyruğuna bağlanıp sokaklarda sürüklenir. Kısas kanunu ¹³ geçerlidir.

Yalancı Şahitler: Yalan yere veya rüşvetle şahitlik yaptığı anlaşılanların yüzü mürekkep ve is-kurumla ¹⁴ kapkara boyanır. Bir ata veya eşeğe ters bindirilerek ibret-i âlem için teşhir edilirler. Çağrıldığı halde mahkemeye gelmeyenlerin ise ¹⁵ burnu kesilir ve tüm hukuki hakları ellerinden alınır.

Şer'i Mahkeme, Sicil Kayıtları, Evlilik Akdi ve Taşra Denetimi. Kadı'nın ¹⁶ yetki alanı çok büyük veya hayati olmayan, genellikle para ve küçük borç davalarını kapsar. Bu davalar özet/kısa bir yargılamayla ¹⁷ görülür. İspat için üç şahit ¹⁸ yeterlidir; ancak şahitler kadınsa dokuz kadın gerekir, zira üç kadının şahitliği bir erkeğinkine denktir. Kadı iki tarafı da dinleyip kararını verdiğinde, yere kömürle ¹⁹ bir daire ²⁰ çizer. Borçlu bu dairenin içine girer; borcunu ödemeden, Kadı'nın onayladığı bir rehin ²¹ veya kefil ²² bırakmadan o daireden dışarı adımını atamaz. Kadı aynı zamanda evlilik akdini ²³ gerçekleştirmekle de yetkilidir. Evlenecek kadın ve erkeğin isimlerini, evlilik tarihini ²⁴ ve Morgengab/Mitgifft ²⁵ miktarını, gelecekte bir anlaşmazlık çıkarsa diye resmi deftere ²⁶ kaydeder. Bu kayıt için kişilerin statüsüne göre bir düka altın ²⁷ harç alır. Ayrıca, namaz kılmayanları, Ramazan ayında oruç tutmayanları, şarap içenleri, yolda karşılaştıklarında birbirlerine saygıyla selam vermeyenleri ve küfredenleri cezalandırma yetkisine sahiptir. Bu suçluları değnekle dövdürtür ²⁸ ve her darbeye karşılık ceza olarak bir akçe ²⁹ alır. Ajanlarını/Gözlemcilerini ³⁰ ülkenin her yerine salarak, yolcuları soyanları, eşkıyaları ve cahil/okuma yazma bilmeyen karı kocaları tespit edip cezalandırır; erkeklerin utancını artırmak için sakallarını keser.

Zabıta Gücü, Geceleri Sokağa Çıkma Yasağı ve Ticari Denetim. Subaşı ³¹, hapishanelerden ve infazlardan sorumludur. Katilleri, hırsızları ve ayyaşları tutuklar. Şehir sokaklarının düzeninden sorumlu, gece gündüz devriye gezen Aſſa Baſcia ³² adında bir komutanı ve emrinde adamları vardır. Gece vakti sokağa çıkanları veya evlere gizlice girmeye çalışanları tutuklarlar. Yakalanan bir hırsız veya katilse ertesi gün asılır. Eğer yakalanan, evli bir kadının evine gece vakti giren bir âşıksa/zina yapıyorsa ³³, ikisi de sabah Subaşı'nın karşısına çıkarılır. Subaşı kadını bir eşeğe ters bindirir, başına geyik boynuzu ³⁴ takar; aşığı da gözleri boyanmış bir halde eşeği çekmek zorunda bırakır. Borazanlar çalınarak ve üzerlerine çürük portakallar/meyveler fırlatılarak şehirde teşhir edilirler. Kadın eşeğin kirasını ödemek, erkek ise yüz değnek ³⁵ yiyip her darbe için bir akçe ceza vermek zorundadır. Ancak genel zina suçu sabitse, erkek hapse atılıp aylar sonra kefaletle serbest bırakılırken, kadın bir eşeğe bağlanıp çırılçıplak soyularak tüm şehirde kırbaçlanır, taşlanır ve üzerine sığır dışkısı atılır. Subaşı ayrıca gündüzleri pazarları, meyhaneleri ³⁶, aşevlerini ³⁷ ve fırınları ³⁸ denetler. Eksik ölçü ve tartı kullananları, ekmeği eksik gramajla pişirenleri tutuklar; mallarına el koyup mahkûmlara dağıtır. Karaborsacıların veya hilekârların boynuna zil ve çıngıraklarla ³⁹ dolu bir tahta asarak pazarda dolaştırır, yirmi değnek vurdurur.

⁴⁰: Türkler adalet ve yargı konusunda biz Hıristiyanlardan çok daha titiz ve dürüsttür. Bizde hileli mal, yalancı şahitlik, tefecilik ve sarhoşluk gibi günahlar cezasız kalırken, Türkler bunları anında cezalandırmaktadır; Tanrı'nın bize bela üstüne bela göndermesi bundandır.