8. Bölüm — Kılıçla Okunan Hutbe, İkonoklazm ve Hıristiyan Reliklerinin (Kutsal Emanet) İslami Tasavvuru

Kılıçla Okunan Hutbe, İkonoklazm ve Hıristiyan Reliklerinin ¹ İslami Tasavvuru. Tıpkı Roma'daki Pantheon ² gibidir ancak en görkemlisi Konstantinopolis'teki Sancta Sophia'dır ³. Kurşun kaplı devasa kubbeleri, iki kişinin zor kucaklayacağı mermer, somaki ⁴ ve kaymaktaşı ⁵ sütunları vardır. Yazarın Hristiyan kökenli algısı burada ilginç bir detay verir: Ayasofya'nın tunç kapılarından birinin Nuh'un Gemisi'nin ⁶ tahtasından yapıldığına inanıldığını, tahtayı öpüp endüljans/bağışlanma ⁷ almak için kapıda üç delik açıldığını iddia eder. Hıristiyan İmparator Konstantin'in yaptırdığı bu yapıda Türkler, put/tasvir inancı taşımadıkları için tüm sunakları yıkmış, heykelleri ve mozaiklerin gözlerini oymuştur ⁸. Hatta çanları, Sultan Bayezid'in sarayına götürülüp top dökümü ⁹ için eritilmiştir. Camilerin ortasında vaaz için bir minber ¹⁰ vardır. Cuma günleri ¹¹, otuz basamaklı bu minbere çıkan din adamı ¹², İslam'a karşı çıkanlara gözdağı vermek için bir elinde kalkan ¹³, diğer elinde kılıç/pala ¹⁴ tutarak cemaate seslenir.

Sultan Mehmed ve Sultan Bayezid'in Konstantinopolis'te inşa ettirdiği hastaneler/imaretler, 25 kurşun kubbeli muazzam komplekslerdir. Yabancılar ve hacılar/yolcular ¹⁵, yanlarındaki hizmetkârlar ve atlarıyla birlikte burada üç gün boyunca bedava konaklar ve yerler. Hastalar ve cüzzamlılar ¹⁶ için ayrı koğuşlar, kendi hekimleri ¹⁷, cerrahları ¹⁸ ve eczaneleri ¹⁹ vardır. Baniler ²⁰, yiyip içenlerin onlara dua etmesi için buralara gömülür. Okunan dua şudur: Alla rehemeti leſon ²¹. Yazar Menavino burada kişisel bir tarihsel not düşer: Davut, Ali, Mahmud ve Mustafa Paşaların da benzer imaretleri olduğunu, bizzat kendisinin genç bir esir/içoğlanı olarak Sultan Bayezid'in de katıldığı Mustafa Paşa İmareti'nin açılış ziyafetinde ²² hizmet ettiğini belirtir.